Ogólne zasady
Szwecja została przyjęta do GATT w 1950 r. i od tego czasu aktywnie uczestniczyła we wszystkich rundach negocjacyjnych tej organizacji i przyjęła wszystkie uzgodnione wielostronne porozumienia [Warto dodać, te Układ Ogólny nie zastał włączony do ustawodawstwa szwedzkiego. Jest on jednak uznawany przez szwedzki Parlament i przepisy wewnętrzne muszą być zgodne z zobowiązaniami Szwecji wynikającymi z jej udziału w GATT.]. Jest sygnatariuszem wszystkich porozumień Rundy Tokijskiej GATT.
Szwecja jest członkiem założycielem EFTA. W roku 1972 wraz z pozostałymi krajami EFTA zawarła porozumienia handlowe z EWG i Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS). Kolejnym krokiem w kierunku zacieśnienia powiązań gospodarczych z WE było podjęcie (wspólnie z pozostałymi krajami EFTA) negocjacji o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego; porozumienie w tej sprawże weszło w życie 1 lipca 1993 roku [Portret naszej…, op. cit., s. 37].
Mimo generalnego poparcia dla idei wolnego handlu Szwecja prowadzi politykę ochrony niektórych sektorów, w tym zwłaszcza rolnictwa, przemysłu tekstylno-odzieżowego oraz obuwniczego.
Politykę ograniczania importu w tych sektorach Szwecja uzasadnia potrzeba zapewnienia samowystarczalności ze względu na swe bezpieczeństwo, potrzeba ochrony zatrudnienia w tych gałęziach, a także potrzeba zapewnienia odpowiedniego standardu życia niektórym grupom społecznym. W ostatnich kilku latach obserwuje się tendencję do stopniowego obniżania ochrony tych sektorów i zapewnienia tam większej konkurencji. Jednocześnie udzielana jest pomoc finansowa dla małego i średniego biznesu, na prowadzenie badań naukowych. Znaczne wsparcie przez rząd przemysłów skoncentrowanych w niektórych regionach kraju jest ważnym czynnikiem umożliwiającym przetrwanie tych przemysłów.
W przemyśle przetwórczym Szwecja zadeklarowała chęć wyeliminowania ograniczeń ilościowych wobec importu wyrobów tekstylnych i ograniczeń wraz z wygaśnięciem Porozumienia Wielowłóknowego (MFA IV), tj. 31 lipca 1991. Deklaracja ta nie została zrealizowana z uwagi na niezakończenie Rundy Urugwajskiej w przewidzianym terminie i przedłużenie istnienia MFA.
Podstawowe ustawodawstwo celne Szwecji jest zawarte w Ustawie Celnej z 1987 r. Narodowa Rada Handlu (Board of Trade) i Narodowa Rada Rynku Rolnego są odpowiedzialne za administrowanie licencjami eksportowymi i importowymi odpowiednio artykułów nierolniczych i rolniczych.
Około 85% importu szwedzkiego pochodzi z krajów uprzemysłowionych, ale jedynie 20% importu z tych krajów odbywa się na warunkach KNU.
Środki ochrony krajowej produkcji
Cła
Generalnie Szwecja jest krajem niskiej taryfy celnej, przy czym większość ceł to cła związane w wyniku dotychczasowych rokowań wielostronnych na forum GATT. W roku 1988 średnie cło stosowane przy imporcie, w warunkach KNU, nie przekraczało 5l%. Niemniej jednak dla niektórych produktów rolniczych, tekstyliów, odzieży i obuwia, cło odgrywa istotna rolę.
Niektóre importowane produkty podlegają specyficznym lub alternatywnym stawkom celnym. Powoduje to automatycznie wyższa protekcję tych towarów, gdy ceny importowe ulęgają załamaniu. Dlatego też szwedzcy producenci wykorzystują element ubezpieczenia przeciwko przyszłym niskim cenom importowym. W imporcie rolnym są stosowane również opłaty wyrównawcze, a w odniesieniu do świeżych owoców, warzyw itp. cła sezonowe. Szwedzka taryfa celna jest taryfą. jednokolumnową, nakłada takie same stawki celne na produkty pochodzące ze wszystkich źródeł. W 1989 r. import wolny od cła, dokonywany zgodnie z układami o wolnym handlu (głównie w ramach EFTA i WE), stanowił około trzy czwarte całkowitego importu Szwecji.
Pierwszego stycznia 1988 r. Szwecja wprowadziła Zharmonizowany System Oznaczania i Kodowania Towarów (w skrócie „HS”) dla potrzeb klasyfikacji importu i eksportu, zastępując tym samym Nomenklaturę CCCN.
Najbardziej stosowaną forma cła nakładanego na import do Szwecji są stawki celne liczone od wartości (ad valorem). W odniesieniu do około 5000 pozycji taryfowych w wykazie pozycji, w stosunku do których obowiązują stawki celne, ponad 900 stanowią stawki ad valorem.
Jedna trzecia produkcji krajowej konkuruje z importem podlegającym cłom innym niż ad valorem. Stawki ceł liczonych od ilości (ceł specyficznych) stosowane są w szerokim zakresie w odniesieniu do owoców jadalnych, niektórych chemikaliów (w szczególności klejów, zapałek nawozów sztucznych), niektórych lamp elektrycznych oraz niektórych produktów morza. Ponadto w pewnych częściach taryfy celnej obowiązują stawki celne alternatywne. Nakładane są one jako cła ad valorem lub jako stawki specyficzne, w zależności od ceny importowanego produktu (np. 17% od wartości, przy czym minimalna stawka wynosi 700 koron szwedzkich za 100 kg). Produktami importowanymi podlegającymi stawkom alternatywnym są opony, włókna sztuczne, odzież z włókien sztucznych i nakrycia głowy.
Generalnie poziom ceł, w przypadku KNU, jest niski. W 1988 r. średnia nieważona stosowanych stawek celnych stanowiła 4,7%, a średnia ważona importem – 3,5%. Dla produktów przemysłowych przeciętne stawki celne stanowiły odpowiednio 4,9% oraz 3,8%. Przeciętne dla produktów rolniczych były niższe (odpowiednio 2,6% oraz 1,6%). Około dwie trzecie importu dokonywanego na warunkach KNU trafiało do Szwecji wg stawki równej 5% wartości towaru lub mniej [Europejska…, op. cit., s. 84].
Środki pozataryfowe
W odniesieniu do importu niektórych gatunków ryb z wszystkich krajów, stosuje się restrykcje ilościowe.
Szwecja, jako członek Porozumienia Wielowłóknowego (MFA), zawarła z szeregiem dostawców porozumienia o dobrowolnym ograniczeniu eksportu (voluntary export restraint-VER) w celu ograniczenia importu odzieży i w mniejszym stopniu, tekstyliów z krajów największych eksporterów tych produktów. Szwecja podpisała w ramach MFA umowy tego typu z 14 krajami.
W odniesieniu do siedmiu krajów, z których Szwecja importuje obuwie skórzane, obowiązują bilateralne restrykcje ilościowe. W Szwecji funkcjonuje system licencjonowania importu w celach kontroli, a kiedy jest to niezbędne – ograniczenia tego importu. Z wyjątkiem produktów stanowiących przedmiot restrykcji ilościowych, licencje importowe generalnie wydawane są w celu nadzorowania przywozu i ograniczone są do wąskiego zakresu produktów rolniczych, jak też produktów z żelaza i stali.
Innymi Środkami mogącymi w znacznym stopniu ograniczyć import Szwecji w dziedzinie pewnych produktów są: absolutny i warunkowy zakaz importu, normy techniczne i normy ochronne oraz zakupy rządowe. Jakkolwiek wiele z tych środków zastosowano z przyczyn innych niż ograniczenie importu, takich jak np. ochrona zdrowia czy bezpieczeństwo obywateli, mogą one jednakże stać się de facto lub w sposób zamaskowany środkami wspomagania krajowego przemysłu.
Import przetworzonych artykułów rolnych i półproduktów rolnych jest regulowany rozbudowanym systemem zmiennych opłat wyrównawczych.
Obok podatku od wartości dodanej (VAT), który jest nakładany na konsumpcję niemal wszystkich towarów i usług, stosowane są dodatkowo podatki konsumpcyjne na niektóre towary. Ich wysokość jest jednakowa dla danego towaru, niezależnie od tego czy został on wytworzony w kraju, czy pochodzi z zagranicy.
Środki oddziaływania na eksport
Szwecja prowadzi politykę promocji eksportu w formie częściowego finansowania działalności Szwedzkiej Rady Handlowej, która jest instytucją parapaństwową. Celem działania Rady jest udzielanie pomocy firmom zaangażowanym w eksport w zakresie np. prowadzenia badań rynków zagranicznych, organizowania udziału w wystawach i targach zagranicznych, zapewnienia doradztwa w sprawach eksportowych.
Od 1%2 r. istnieje Szwedzka Korporacja Kredytów Eksportowych, której zadaniem jest finansowanie (na warunkach komercyjnych) eksportu towarów inwestycyjnych oraz usług. Korporacja jest własnością rządu szwedzkiego oraz jedenastu największych banków handlowych.
Ubezpieczeniem kredytów eksportowych zajmuje się – na zlecenie rządu – Szwedzka Rada Gwarancji Kredytów Eksportowych (działa od 1933 r.). Subsydia eksportowe są stosowane przy eksporcie wielu artykułów rolnych. Z uwagi bowiem na to, że ceny na rynku wewnętrznym są z reguły znacznie wyższe od cen światowych, eksport po cenach rynku wewnętrznego nie znalazłby nabywców, a po cenach niższych od krajowych byłby nieopłacalny dla eksporterów. Subsydia są z reguły wypłacane bezpośrednio eksporterom indywidualnym – poprzez istniejące stowarzyszenia eksportowe. Obok promocji eksportu, stosowane są także w odniesieniu do niektórych towarów ograniczenia ich wywozu. Na przykład całkowity zakaz wywozu – do pewnych krajów – dotyczy niektórych zaawansowanych technologü. Ze względów bezpieczeństwa Szwecja stosuje też kontrolę produkcji i eksportu sprzętu militarnego (zarówno produkcja, jak i eksport mogą być realizowane jedynie na podstawie licencji wydanej przez rząd).
W celu zapewnienia odpowiedniej krajowej podaży mogą być wprowadzone restrykcje eksportowe w formie opłat i licencji eksportowych na eksport ryb i artykułów rolnych. Eksport złomu metali jest licencjonowany (z wyjątkiem handlu w ramach EFTA i z krajami Wspólnoty Europejskiej).