Podczas obrad „okrągłego stołu” trwających od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 roku podpisano porozumienia, w których: przyjęto zasadę stopniowości przebudowy istniejącego ustroju politycznego państwa, przy określeniu jego kierunku zmierzającego do demokracji parlamentarnej, zgodzono się na niekonfrontacyjne wybory do Sejmu, w wyniku zawartego kontraktu, który gwarantował stronie rządowo-koalicyjnej 65% mandatów poselskich, z pozostawieniem dla opozycji 35%, zgodzono się na ewolucyjny charakter przemian ustrojowych, co miał gwarantować Prezydent, wybierany jednak nie w wyborach powszechnych, lecz przez Zgromadzenie Narodowe. Przyjęte uzgodnienia stały się prawem już dwa dni po ich podpisaniu tj. 7 kwietnia 1989 roku. Była to już szesnasta z kolei nowelizacja Konstytucji z 1952 roku.
Kwietniowa nowelizacja konstytucji objęła również strukturę parlamentu. Tak nastąpił powrót do zasady dwuizbowości parlamentu, przywrócenia Senatu i odejście od potwierdzonej przez referendum 1946 roku jednoizbowości.
Najobszerniejszy zasięg miała nowelizacja konstytucji z grudnia 1989 roku. Przywrócono zlikwidowaną w 1952 roku nazwę państwa „Rzeczpospolita Polska”, zmieniono godło państwowe przywracając orłowi tradycyjną koronę, wprowadzono nowe, zmienione określenie suwerena, jest nim nie „lud pracujący miast i wsi”, ale „Naród”, rozumiany jako wspólnota równoprawnych obywateli. Skreślony został cały wstęp do konstytucji. Określał on genezę władzy utworzonej w lipcu 1944 roku, jej charakter i cele, które nie znajdowały już uzasadnienia w nowych warunkach społeczno-politycznych.
W zmieniających się szybko warunkach pojawił się w 1990 roku postulat zmiany sposobu obsadzania stanowiska prezydenta, wprowadzenia wyboru powszechnego, a tym samym wcześniejszego zakończenia prezydentury Wojciecha Jaruzelskiego. W wyniku podjętej kampanii politycznej doszło do kolejnej zmiany konstytucji i uchwalenia 27 września 1990 roku ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta wprowadziła po raz pierwszy w historii Polski wybory prezydenta oparte na zasadzie powszechności, równości, bezpośredniości i tajności głosowania. 22 grudnia 1990 roku po zwycięskich wyborach urząd Prezydenta objął Lech Wałęsa.
Konsekwencją zmiany na stanowisku głowy państwa było hasło przyspieszonych wyborów parlamentarnych, ich przeprowadzenie mogło oznaczać wcześniejsze zakończenie kadencji Sejmu kontraktowego. Pojawiły się dyskusje nad terminem przeprowadzenia wyborów. Żaden z wczesnych terminów nie mógł być realny do czasu przygotowania przez Sejm nowej ordynacji wyborczej.
Dotychczasowa pochodząca z 1989 roku nie wchodziła w grę ze względów politycznych i prawnych. Ustawa z wieloma komplikacjami, w tym też z zastosowaniem veto prezydenckiego włącznie, została uchwalona 28 czerwca 1991 roku. Już 27 października przeprowadzono wybory do nowego Sejmu i Senatu. Mogło zatem dojść do utworzenia nowego rządu, jednak jego powołanie nie było rzeczą łatwą z uwagi na wielkie rozproszenie sił politycznych w Sejmie. W wyborach parlamentarnych, aż 111 komitetów wyborczych ubiegało się o mandaty, 82 z nich nie wprowadziły ani jednego posła, 66 list komitetów wyborczych nie uzyskało wymaganych 5000 podpisów do zarejestrowania się. W Sejmie ukonstytuowało się 18 klubów parlamentarnych.
Ten fakt rozbicia politycznego był źródłem wielu problemów, stąd i obawy, że zadania stojące przed nowym parlamentem – a głównie uchwalenie nowej konstytucji, nie będą łatwe do wykonania. W tej sytuacji jedynym wyjściem było uchwalenie aktu prawnego o charakterze przejściowym, a więc tymczasowego, regulującego najważniejsze kwestie z zakresu stosunków wzajemnych trzech podstawowych organów państwa: parlamentu, prezydenta i rządu. W tym celu zdecydowano się opracować i uchwalić Małą Konstytucję, co stało się faktem 17 października 1992 roku.