System handlowy Finlandii

5/5 - (1 vote)

System handlowy Finlandii miał i ma nadal wiele cech wspólnych z odpowiednimi systemami pozostałych krajów członkowskich EFTA, jednocześnie jednak odznacza się pewnymi cechami specyficznymi.

Ogólne zasady

Zagraniczną i międzynarodową politykę handlową Finlandii (z uwzględnieniem polityki dotyczącej obrotów usługami i obrotów czynnikami wytwórczymi) kreuje, realizuje i nadzoruje prezydent tego kraju, który wraz z tzw. Radą Stanu wchodzi w skład rządu. Jednocześnie – podobnie, jak w pozostałych krajach nordyckich – wszelkie podejmowane przez Finlandię zobowiązania międzynarodowe wymagają aprobaty parlamentu. Zgodnie z obowiązująca w tych krajach zasadą tzw. podwójnego obowiązywania prawa, wszelkie postanowienia traktatowe zaakceptowane oficjalnie w Finlandii stają się częściami składowymi jej prawa wewnętrznego. W sumie zagraniczną i międzynarodowa politykę ekonomiczna Finlandii kształtuje rząd (wraz z prezydentem), który odwołuje się do opinii wielu organów doradczych stałych i powoływanych ad hoc.

Z punktu widzenia prawa gospodarczego obowiązującego obecnie w Finlandii największe znaczenie mają te przepisy dotyczące polityki handlowej, które zaakceptowano tam sukcesywnie po przystąpieniu tego kraju do GATT w 1950 r. W każdym razie wszystkie zobowiązania przyjęte przez Finlandię w ramach GATT obowiązują i zawsze można się na nie powołać. Dotyczy to także zobowiązań przyjętych przez Finlandię w czasie Rundy Tokijskiej oraz deklaracji ogłoszonych przez Finlandię w trakcie Rundy Urugwajskiej.

Przedstawiciele kolejnych rządów Finlandii, małego właściwie kraju, uwzględniali zawsze potrzebę szerszego włączenia się do międzynarodowego podziału pracy i m.in. dlatego w latach pięćdziesiątych Finlandia przystąpiła do OECD i do Rady Nordyckiej, w 1960 r. została członkiem stowarzyszonym EFTA, a następnie (w 1986 r.) pełnoprawnym członkiem tego ugrupowania.

Od 1 stycznia 1974 r. zaczęło obowiązywać porozumienie co do stowarzyszenia Finlandii z EWG oraz z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali. W dniu 9.04.1984 r. Finlandia (wtedy jeszcze jako członek stowarzyszony z EFTA) rozpoczęła wraz z krajami członkowskimi tego ugrupowania negocjacje z krajami Wspólnot Europejskich o utworzenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W marcu 1992 r., po długotrwałej debacie politycznej, rząd Finlandii złożył, oficjalne podanie o przyjęcie tego kraju w skład WE.

Jedną z istotnych cech charakterystycznych zagranicznej polityki handlowej Finlandii po II wojnie światowej było utrzymywanie specjalnych stosunków z b. Związkiem Radzieckim, a także z krajami Europy Środkowej i Wschodniej (w tym z Polską), czego ostatecznym efektem było pełnienie przez Finlandię roli swego rodzaju pomostu między Wschodem a Zachodem. W szczególności w 1960 r. między Finlandię a b. Związkiem Radzieckim utworzono strefę wolnego handlu, a w okresie 1974-1978 rząd Finlandii zdecydował się na wprowadzenie tego , typu-stref w obrotach z Bułgarią, b. Czechosłowacją, b. NRD, a także w obrotach z Polską i Węgrami. Ponadto, w roku 1972, rząd Finlandii zaakceptował tę ideę i zaczął stosować zasady Powszechnego Systemu Preferencji, co ma miejsce również dzisiaj.

W grudniu 1992 r. Finlandia i pozostałe kraje członkowskie EFTA zawarty porozumienie z b. Czechosłowacją oraz z Polską i Węgrami przewidujące utworzenie do końca roku 2001 stref wolnego handlu w zakresie wyrobów przemysłowych, ryb i przetworów rybnych oraz przetworzonych artykułów żywnościowych. Uzupełnienie do tego wielostronnego porozumienia stanowią dwustronne umowy o handlu produktami rolnymi (w tym odpowiednia umowa miedzy Polską a Finlandią). Wprowadzenie .tej umowy w życie spowoduje wygaśnięcie KEVSOS tzn. Protokołu nr 1 do odpowiedniej umowy polsko-fińskiej o wzajemnym znoszeniu przeszkód w handlu, który dotyczył wzajemnych koncesji w obrotach artykułami rolnymi. Ogólnie biorąc przewidziano, że w wyniku wejścia w życie zasad umowy z grudnia 1992 r. przestaną obowiązywać wszystkie w zasadzie (z nielicznymi wyjątkami) koncesje polskie w imporcie artykułów rolnych Polski z Finlandii. Owe wyjątki sprecyzowano w protokole A omawianego porozumienia [Portret naszej…, op. cit. s, 19.].

Środki ochrony produkcji krajowej

Cła

Finlandia prowadzi odmienną politykę celną jeśli chodzi o import artykułów rolnych i o import artykułów przemysłowych. W związku z dążeniem do samowystarczalności żywnościowej import artykułów rolnych jest wyraźnie ograniczany (m.in. poprzez stosowanie wysokich stawek celnych), podczas gdy system ochrony celnej (i nie tylko) importu artykułów przemysłowych jest relatywnie prosty, przejrzysty i nie ulega większym zmianom. Zgodnie z raportem GATT stawki celne na importowane artykuły rolne są wielokrotnie wyższe niż stawki na importowane do tego kraju artykuły przemysłowe. Co więcej, ochrona celna rolnictwa Finlandii rozciąga się wyraźnie na przemysł rolno-spożywczy, czego wyrazem są wysokie stawki ceł importowych na wyroby tegoż przemysłu.

Zarazem jednakże w wypadku wyrobów przemysłowych mamy do czynienia z eskalacją stawek ceł; podczas gdy kraje korzystające w Finlandii z KNU mogą tam eksportować różnego typu surowce bez opłat celnych, to w wypadku przetworzonych artykułów przemysłowych stawki celne wahają się w granicach 9,4%. Tego typu eskalacja stawek celnych jest szczególnie widoczna jeśli chodzi o import wyrobów tzw. sektorów wrażliwych, w wypadku których odpowiednie stawki przekraczają niejednokrotnie poziom 25%. Generalnie jednak aż 90% wartości przemysłowego importu Finlandii przekracza bezcłowo granice tego kraju, co w głównej mierze jest efektem podjętych przez ten kraj zobowiązań międzynarodowych [Europejska…, op. cit., s. 59.]. W taryfie celnej Finlandii dominowały dotychczas stawki ad valorem. W roku 1988 – 29% wszystkich pozycji taryfowych korzystało z bezcłowego dostępu do rynku tego kraju, na 57% tych pozycji nałożono stawki wartościowe, natomiast na pozostała część nałożono cła specyficzne (tzn. ilościowe) oraz kombinowane tzn. ustalane równolegle od ilości, Jak i od wartości. Cła specyficzne i kombinowane nakładano zwłaszcza na artykuły rolno-spożywcze. Jest rzeczą charakterystyczną, że cła na wiele z tych artykułów podlegały dotychczas okresowym (sezonowym) zmianom o stosunkowo znacznych rozmiarach. Dotyczyło to zwłaszcza ce1 na importowane owoce i warzywa.

Inną, ważną cechą charakteryzującą taryfę celną Finlandii jest znaczna dyspersja odpowiednich stawek w ramach różnorodnych grup towarowych, co potwierdza treść kolejnej tablicy.

Jeśli dodatkowo uwzględnić fakt, że w związku z podjętymi zobowiązaniami międzynarodowymi rządu Finlandii z najważniejszymi partnerami handlowymi (głównie w ranach utworzonych stref wolnego handlu), znaczna część fińskiego importu (ok. 40% jego wartości w 1989 r.) nie podlega ocleniu, to staje się jasne, iż efektywnie stosowane stawki celne mogą wywoływać znacznie bardziej intensywny efekt przesunięcia handlu niż ten, którego można się spodziewać uwzględniając jedynie dane zawarte w tablicy 2.

Ten argument można wzmocnić faktem, że w Finlandii można uzyskać specjalne koncesje celne (głównie na nie produkowane tam artykuły).

Podobnie jak w pozostałych krajach członkowskich EFTA, większość importowych stawek celnych Finlandii jest związana w. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych było to 92% ogólnej liczby pozycji taryfowych tego kraju, przy czym aż 31% związane było na poziomie zerowym. Stopień związań kształtował się na znacznie wyższym poziomie w wypadku artykułów przemysłowych (l00,0l% pozycji taryfowych i wartości importu w 1989 r.) niż w wypadku artykułów rolnych (44% pozycji taryfowych i 22% wartości importu w tymże roku).

W 1988 roku średnia stawka cła importowego w Finlandii wynosiła 7,8%, przy czym artykuły przemysłowe były obciążone niższym cłem (7,3%) niż produkty rolnicze (11,2%). Najwyższe cła dotyczyły tekstyliów i odzieży (21,7%), artykułów spożywczych (16,2%) oraz obuwia i sprzętu turystycznego (14,1%). Używki miały najwyższą stawkę – 24,6%. W przypadku surowców energetycznych, takich jak węgiel, ropa naftowa i gaz, stawki były bardzo niskie (0,2%), a niektóre towary, jak dzieła sztuki, tytoń i niektóre produkty żywnościowe, były zwolnione z cła. [„Trade Policy Review. Finland”, op.cit. vol. l, s 76.]

Struktura ceł importowych w Finlandii w 1988 roku pokazuje wyraźne różnice w polityce ochrony różnych sektorów gospodarki. Średnia stawka cła wynosiła 7,8%, ale była zróżnicowana w zależności od kategorii towarów. Artykuły przemysłowe były objęte niższymi stawkami (7,3%), podczas gdy produkty rolnicze miały wyraźnie wyższe cła (11,2%).

Najwyższe opłaty celne dotyczyły dóbr, które mogły konkurować z krajową produkcją lub były uznawane za luksusowe. Szczególnie wysokie były cła na tekstylia i odzież (21,7%), co sugeruje ochronę lokalnego przemysłu tekstylnego. Podobnie artykuły spożywcze (16,2%) oraz obuwie i sprzęt turystyczny (14,1%) miały podwyższone stawki, co mogło wspierać krajowych producentów i ograniczać import tańszych produktów. Rekordowo wysokie cło dotyczyło używek (24,6%), co mogło wynikać zarówno z polityki fiskalnej, jak i zdrowotnej.

Z kolei surowce i dobra strategiczne były objęte minimalnymi stawkami celnymi. Import węgla, ropy naftowej i gazu był prawie wolny od opłat (0,2%), co wskazuje na priorytet dostępu do tanich źródeł energii. Również chemikalia (2,8%) oraz rudy i metale (3,9%) miały relatywnie niskie stawki, co mogło wspierać rozwój przemysłu.

Niektóre towary były całkowicie zwolnione z cła, w tym dzieła sztuki, tytoń oraz niektóre produkty żywnościowe pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Może to świadczyć o niskim wolumenie ich importu lub polityce wspierającej dostępność tych towarów.

Struktura ceł w Finlandii w 1988 roku wskazuje na ochronę rodzimych sektorów wytwórczych, zwłaszcza tekstyliów, żywności i używek, przy jednoczesnym ułatwieniu importu surowców kluczowych dla gospodarki.

Środki para- i pozataryfowe

Niezależnie od ceł, w Finlandii stosuje się wiele innych para- i pozataryfowych instrumentów ochrony produkcji krajowej. Wśród środków parataryfowych chodzi głównie o zmienne opłaty wyrównawcze stosowane przy imporcie artykułów rolnych (ich ceny są 2-3 krotnie wyższe niż w krajach członkowskich WE), a także o importowy podatek wyrównawczy, podatek obrotowy, akcyzowy, oraz tzw. podatek samochodowy. Bezpośrednim celem stosowania w Finlandii importowego podatku wyrównawczego jest skompensowanie fińskim producentom różnic między stawkami stosowanego w tym kraju podatku obrotowego a stawkami podatku od wartości dodanej (tzw. value added tax – VAT), który to podatek stosuje się od wielu lat w większości krajów – najważniejszych partnerów gospodarczych. Uiszczanie podatków akcyzowych i innych jest niezbędne przy imporcie przetworzonych artykułów żywnościowych, nawozów sztucznych, mieszanek paszowych, paliw, zapałek, wody mineralnej i soków, napojów alkoholowych, cukru, słodyczy i tytoniu. Odpowiednimi akcyzami są również objęte towary krajowe z tym, że przy ich eksporcie podatki akcyzowe są odliczane. Każdy eksportujący do Finlandii musi się liczyć z tym, że można tam podjąć odpowiednie działania ochronne jeśli zaistnieje podejrzenie ze strony fińskiego rządu o handel po nieuczciwej cenie.

Na tle innych krajów członkowskich EFTA, reżim importowy Finlandii wyróżnia się stosunkowo znaczna liczbą i intensywnością stosowania różnego typu barier pozataryfowych. Chodzi m.in. o całkowite zakazy importu pewnych gatunków drewna, a także wielu produktów niebezpiecznych (np. zapałek produkowanych z użyciem fosforu, produktów wytwarzanych przy użyciu materiałów toksycznych) czy też produktów zagrażających środowisku naturalnemu człowieka. Niezbędne jest uzyskanie specjalnych pozwoleń wydawanych przez odpowiednie fińskie instytucje na import żywych zwierząt, amunicji i uzbrojenia, materiałów wybuchowych, rud i koncentratów do wytwarzania energii nuklearnej, sprzętu radiacyjnego, a także farmaceutyków i narkotyków.

W Finlandii stosuje się system dyskrecjonalnego (indywidualnego) i selektywnego, licencjonowania (nadzorowania) importu pewnych artykułów, zwłaszcza wielu produktów rolnych oraz wyrobów przemysłu energetycznego (energetyki), pomijając państwowy monopol importu używek ten system stanowi logiczną konsekwencję stosowania ograniczeń ilościowych importu takich artykułów, jak np. materiały napędowe, ryby, porzeczki i wyroby z nich oraz oleje pochodzenia roślinnego. Informacje na te tematy są publikowane regularnie w wydawnictwach Urzędu ds. Pozwoleń importowych i Eksportowych. W tymże Urzędzie można, też uzyskać stosowne informacje.

Przy rozwijaniu eksportu do Finlandii niezbędne wydaje się zapoznanie z wieloma szczegółowymi przepisami dotyczącymi miejscowych standardów i norm technicznych, wymogów sanitarnych i psychosanitarnych, markowania oraz znakowania towarów i opakowań, systemu realizacji zakupów rządowych itp. Istotne wydaje się dodatkowo szczegółowe zapoznanie się z regułami pochodzenia towarów, z systemem stosowania ceł wyrównawczych i antydumpingowych i z zasadami funkcjonowania tzw. Stref wolnocłowych. Odpowiednie, bardzo szczegółowe informacje można znaleźć m.in. w cytowanym wcześniej materiale źródłowym GATT pt. „Trade Policy Review Finland”. W gruncie rzeczy chodzi jednakże o system norm i standardów stosowany w większości pozostałych krajów zachodnioeuropejskich.

Środki oddziaływania na eksport

Finlandia stosuje następujące środki oddziałujące na eksport:

– podatki i innego typu opłaty eksportowe;

– minimalne ceny ofert eksportowych wybranych artykułów ustalanych w kraju;

– kontyngentowanie i licencjonowanie eksportu wybranych artykułów;

– subsydiowanie eksportu.

Zgodnie z ustawodawstwem obowiązującym w Finlandii, towary eksportowane z tego kraju (wraz z zużytym przy ich produkcji wsadem importowym) generalnie są zwolnione od podatku obrotowego i/lub podatku od sprzedaży (co – jak potwierdzają dotychczasowe doświadczenia – nie jest równoznaczne z możliwością zastosowania przez rząd pewnych wyjątków od reguły w postaci chociażby konieczności depozytowania pewnej części zasobów firm zaangażowanych w handel międzynarodowy). Finlandii – kraju będącym sygnatariuszem Międzynarodowego Porozumienia Mleczarskiego – ustalane są centralnie minimalne ceny eksportowe kilku artykułów, w tym m.in. masła i serów. W Finlandii – która nigdy nie była oficjalnie członkiem COCOM tj. instytucji nadzorującej rozwój eksportu towarów technologicznie intensywnych do byłych krajów socjalistycznych – trudno się doszukać wyraźnych zakazów wywozu.

Jednocześnie stosuje się tam w ograniczonym zakresie system kontyngentowania i licencjonowania eksportu. Te systemy stosuje się głównie w odniesieniu do wywozu pewnych artykułów rolno-spożywczych (np. mleka, ,jaj, wołowiny i wieprzowiny), a także w odniesieniu do wywozu statków i złomu żelaza. Oczywiście obowiązują również różnorodne restrykcje eksportowe motywowane względami bezpieczeństwa narodowego, zdrowia publicznego oraz ochrony środowiska.

Finlandia jest krajem, w którym stosuje się subsydiowanie eksportu, z tym jednak że co warto chyba podkreślić – intensywność owego subsydiowania wyraźnie się zmniejsza. Subsydiuje się tam przede wszystkim – bezpośrednio i pośrednio – eksport artykułów rolno-spożywczych. Chodzi głównie o udzielanie różnego typu subsydiów i kredytów eksportowych, o zwroty określonych części wydatków eksportowych, o zwroty przynajmniej części pobieranych podatków, o funkcjonowanie sprawnego systemu ubezpieczeń i gwarancji kredytowych, a także o finansowanie przez budżet państwa części wydatków przekazywanych na promocję eksportu i na działalność marketingowa. W Finlandii funkcjonuje od dłuższego czasu specjalny system stymulowania przemian strukturalnych w sferze produkcji i handlu zagranicznego. Generalnie chodzi o centralne (budżetowe) wspieranie trudnego procesu tzw. dostosowań strukturalnych oraz o wspieranie rozwoju badań naukowych i prac wdrożeniowych. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że te wysiłki są w Finlandii wyraźnie przemyślane, a zatem również celowe i celowo ukierunkowane.

Warto dodać, te Układ Ogólny nie zastał włączony do ustawodawstwa szwedzkiego. Jest on jednak uznawany przez szwedzki Parlament i przepisy wewnętrzne muszą być zgodne z zobowiązaniami Szwecji wynikającymi z jej udziału w GATT.

Funkcjonowanie EOG w wybranych krajach członkowskich. System handlowy Austrii

5/5 - (1 vote)

Austria jest członkiem GATT od 1951 roku [Jeżeli nie zaznaczono inaczej, poniższe informacje pochodzą z: Trade Policy Review Mechanism, Austria, GATT Document CIRMlS/19A, Geneva, 8 November 1991.]. Podpisała wszystkie kodeksy Rundy Tokijskiej z 1979 r., ale w 1985 r. wystąpiła z Międzynarodowego Porozumienia Mleczarskiego [porozumienia Rundy Tokijskiej GATT, zakończonej w połowie 1979 r., w odniesieniu do towarów obejmują: Porozumienia w sprawie barier technicznych w handlu, w sprawie zakupów rządowych, tzw. Kodeks Antydumpingowy, tzw. Kodeks Antysubwencyjny, Porozumienia w sprawie procedur licencjonowania importu, w spawie mięsa wołowego, artykułów mleczarskich a także lotnictwa cywilnego.].

Od 1960 r., tj. od wejścia w życie układu powołującego EFTA, znaczna część handlu zagranicznego Austrii jest prowadzona na warunkach preferencyjnych. Na początku lat dziewięćdziesiątych ponad ¾ całego importu odbywało się na warunkach preferencyjnych, głównie w ramach strefy wolnego handlu wyrobami przemysłowymi miedzy krajami EFTA a krajami Wspólnoty Europejskiej – ok. 70% globalnego importu. Stawki KNU były więc raczej wyjątkiem, a nie regułą.

Austriacki system handlowy odnoszący się do krajów nie będących członkami WE i EFTA różnicuje warunki importu z tych krajów. I tak np. Austria utrzymuje nadal kwoty na niektóre produkty importowane z Japonii, a system nadzoru cen importowych dyskryminował do niedawna import z krajów Europy Środkowej i Wschodniej [Portret naszej…, op. cit., s. 13.].

Podobnie jak pozostałe kraje EFTA, Austria również prowadzi odmienną politykę wobec importu artykułów rolnych i wyrobów przemysłowych. Import tych ostatnich ma możliwość konkurowania z krajową produkcja, natomiast produkcja rolna jest silnie chroniona i w dużej mierze odizolowana od rynku światowego.

Rolnictwo jest chronione przez system wsparcia wewnętrznego, który obejmuje subsydia produkcyjne, federalne i regionalne, wsparcie marketingowe oraz kwoty produkcyjne. Środki te są uzupełniane dużą ilością restrykcyjnych narzędzi stosowanych na granicy, które obejmują m.in. licencje importowe (także eksportowe), kwoty importowe, zmienne opłaty wyrównawcze wysokie cła (prawie wyłącznie specyficzne), minimalne ceny importowe, restrykcje sezonowe. Niektóre środki polityki handlowej, dotyczące zwłaszcza owoców i warzyw w sezonie oznaczają praktycznie zakaz importu. Protekcjonizm rolny Austrii doprowadził do wzrostu samowystarczalności na podstawowe artykuły rolne z około 100% w latach siedemdziesiątych do 110% w 1989 r.

Głównymi partnerami Austrii są państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej. W roku 1990 przypadało na nie prawie 65% austriackiego eksportu i 68% importu. Stosunki z WE ulegają systematycznie zacieśnieniu. W roku 1989 Austria złożyła wniosek o członkostwo we Wspólnocie, wychodząc z założenia, że pozostawanie poza WE – w warunkach budowy jednolitego rynku europejskiego – przyniesie wiele niekorzyści, jak np. Pogorszenie terms of trade i zmniejszenie atrakcyjności kraju jako miejsca lokat kapitału obcego [Według WIFO przystąpienie do WE powinno dać Austrii w efekcie wzrost GDP o 2,5 do 3,5% rocznie w ciągu sześciu lat, podczas gdy pozostanie poza WE dałoby wzrost GDP tylko o 1,5% rocznie (dane cyt. za: Trade Policy Review… op. cit., s. 25).]. Od tego czasu przyspieszono dostosowanie regulacji handlowych do tych, które istnieją we Wspólnocie. Dotyczyło to m.in. poprawy ochrony interesów konsumentów, zaostrzenia kryteriów subsydiów, liberalizacji przepisów walutowych.

Przystąpienie do WE i przyjęcie wspólnej taryfy celnej WE spowoduje m.in. obniżenie stawek celnych w Austrii, ze względu na to, że przeciętne cła są niższe we Wspólnocie przeciętnie o około 3 punkty procentowe. Pociągnie to za sobą także istotne zmiany wielu innych instrumentów polityki handlowej, w tym licencji eksportowych i importowych, systemu nadzoru cen importowych, kwot importowych itp.

Środki ochrony produkcji krajowej.

Cła [Wszystkie dane za: Europejska…, op. cit., s. 52 Por. też: "Eurostat".]

Głównym instrumentem regulacji importu wyrobów nierolniczych do Austrii (z obszaru spoza EFTA i WE) są cła. W roku 1988 średnia ważona stawka celna w imporcie (bez ropy) wyniosła 11,5% (średnie nieważone cło importowe wynosiło 10,7%). Była to stawka dość wysoka w porównaniu z innymi krajami (średnia nieważona dla WE wyniosła w tym samym roku – wg szacunków Sekretariatu GATT – 7,3%, w Szwajcarii – 2,8%, w Szwecji – 4,7%, Norwegii – 5,7%, i w Finlandii – 7,8% ). Średnia ta nie odzwierciedla jednak prawidłowo obciążenia celnego zagranicznych towarów, ponieważ nie uwzględnia ekwiwalentu wartościowego ceł specyficznych, obejmujących ok.6% importu. Artykuły rolne są ponadto obciążone wieloma innymi ograniczeniami.

W taryfie celnej przeważają stawki ustalane od wartości (ad valorem), ale relatywnie duży jest – w porównaniu z innymi krajami – udział stawek specyficznych (ustalanych od wagi towaru); występują także cła mieszane oraz zmienne. W 1988 r. 20% wszystkich pozycji taryfowych korzystało z bezcłowego dostępu do rynku austriackiego,57% pozycji było objętych stawkami KNU ad valorem, 14% cłami specyficznymi, 6% – cłami kombinowanymi, a 2% – cłami zmiennymi. Cła inne niż ad valorem mają zastosowanie głównie do importu rolnego. Wobec tych towarów stosowane są także sezonowe cła – na warzywa i owoce rosnące w kraju.

Austriacka taryfa celna ma 2 kolumny stawek. W pierwszej są trzy rodzaje stawek stawki „normalne” (powszechne), stawki GATT oraz cła stosowane na zasadzie czasowych koncesji, udzielonych przez Austrię wyprzedzająco w ramach rokowań Rundy Urugwajskiej (rokowania te nie zostały jeszcze zakończone). Stawki normalne to cła autonomiczne ustanowione w 1988 r. wraz z przejściem Austrii z klasyfikacji towarów w handlu zagranicznym wg CCCN na nomenklaturę HS. Stawki GATT są zdefiniowane jako stawki związane w wyniku wielostronnych rokowań handlowych z partnerami. Są one stosowane wobec importu z krajów stron GATT (z wyjątkiem WE i EFTA) oraz z krajów, z którymi Austria zawarła bilateralne porozumienia o KNU (Bułgaria, Chiny, Ekwador, były ZSRR).

W kolumnie drugiej austriackiej taryfy celnej występują dwa rodzaje stawek preferencyjnych: wobec towarów pochodzących z WE i innych krajów EFTA oraz wobec towarów korzystających z preferencji w ramach GSP.

Stawki celne na wyroby przemysłowe są w większości przypadków liczone od wartości. Ich poziom jest dość zróżnicowany. W roku 1988 około 24% importu nie podlegało ocleniu. Stawki od 5% do 10% dotyczyły 18% importu dokonywanego na warunkach KNU, stawki 0,1% do 5% obowiązywały wobec 18% importu, a powyżej 25% – wobec 19% importu.

Najwyższy poziom osiągnęły stawki celne na przetworzoną żywność (52,5% ), tekstylia i odzież (39%), wyroby ze szkła (30%), samochody (41%), inne środki transportu (34%), maszyny elektryczne (38%), sprzęt telekomunikacyjny (38%), wyroby chemii organicznej (30%),obuwie (30%). Większość importu surowców – dwie trzecie (z wyjątkiem ropy naftowej) – była wolna od cła. Widoczna jest wyraźna eskalacja ceł; najniższe są one na surowce (1%), wyższe na półprodukty i najwyższa na wyroby gotowe: odpowiednio 8,7% i 12,1%. Stopień ochrony zależy więc od stopnia przetworzenia towaru.

W wyniku wielostronnych negocjacji w ramach GATT większość stawek celnych austriackiej taryfy celnej jest związana; dotyczy to ok. 81% pozycji taryfowych, co odpowiadało 93% globalnego importu w 1988 r. Stawki związane obowiązują w odniesieniu do całego niemal importu przemysłowego – 95% a w imporcie rolnym – na 65% wyrobów.

W ramach systemu Powszechnych Preferencji Celnych (GSP) Austria udziela preferencji celnych krajom słabo rozwiniętym. W ramach systemu GSP niemal wszystkie wyroby przemysłowe importowane z krajów najbiedniejszych są wolne od ceł. Preferencje celne w imporcie dla pozostałych beneficjentów wynoszą 50 stawki KNU. W roku 1990 całkowity import na warunkach GSP wyniósł 16,3 mld szylingów, co stanowiło 3,3% globalnego importu kraju. Produkty traktowane jako wrażliwe, takie jak: niektóre chemiczne, odzieżowe, samochody a także większość rolnych, nie są objęte systemem GSP. Od początku 1990 r. beneficjentami GSP są kraje Europy Środkowo-Wschodniej.

Praktyczne znaczenie preferencji GSP dla beneficjentów zależy w dużej mierze od struktury ich eksportu do Austrii. Przyznanie GSP polskim dostawcom spowodowało obniżenie obciążenia celnego ich towarów na rynku austriackim w stosunku do stanu sprzed 1990 r.

Średnie obciążenie celne na polskie wyroby wyniosło w 1992 r. około 4%, podczas gdy w 1989 r. wyniosło około 9%. Jednak należy wziąć pod uwagę fakt, że prawie 40% polskiego eksportu do Austrii stanowiły węgiel i energia elektryczna, wobec których stosowana jest zerowa stawka celna KNU. Oznacza to, że średnia stawka na polskie wyroby przetworzone wynosiła około 7%, a w przypadku odzieży i wyrobów tekstylnych prawie l6%.

Ograniczenia pozataryfowe

Na niektóre towary nakładane są – obok ceł – podatki. Podatki akcyzowe obowiązują m.in. na produkty oparte na mączce ziemniaczanej, na napoje alkoholowe, ropę, tytoń. Są one niedyskryminacyjne: jednakowa stawka podatku obowiązuje na towary pochodzenia krajowego i importowane.

Wszystkie towary importowane do Austrii są objęte importowym podatkiem obrotowym. Jego poziom jest taki sam, jak podatku od wartości dodanej na analogiczne produkty wytwarzane w kraju. Istnieją trzy stawki podatku obrotowego: 32% na samochody osobowe, motocykle, samoloty, łodzie i silniki do nich; 20% – „normalna wysokość” – na prawie wszystkie pozostałe wyroby przemysłowe i 10% – „stawka zredukowana” – na artykuły rolne, żywność, tytoń, nawozy, książki. Głównym utrudnieniem w dostępie do rynku austriackiego dla wielu wyrobów (z wyjątkiem towarów z obszaru EFTA i WE) jest – obok wysokich niekiedy ceł – system licencji importowych.

Od czasu przystąpienia do GATT Austria dokonała znacznej liberalizacji swego importu i wiele produktów, które były poprzednio przedmiotem nieautomatycznego licencjonowania, podlega obecnie jedynie automatycznemu licencjonowaniu, a licencje takie można uzyskać na podstawie prostej procedury. Wiele artykułów rolnych, jak też niektóre przemysłowe, jak np. węgiel, ropa, samoloty, broń, są objęte licencjonowaniem dyskrecjonalnym. Towary te stanowią obecnie około 3% wszystkich pozycji taryfowych. Decyzje o udzieleniu lub odmowie licencji są podejmowane przez odpowiednie ministerstwa federalne, po zasięgnięciu opinii specjalnego ciała doradczego. Mimo tego dość liberalnego systemu Ustawa o handlu zagranicznym zawiera długą listę pozycji objętych ograniczeniami (około 3/4 pozycji taryfowych). Taka sytuacja pozostawia więc władzom austriackim możliwość przywrócenia, w całości lub częściowo, ograniczeń.

Kwoty importowe obowiązują na niektóre artykuły rolne, np. globalne kwoty obowiązują na wino, mączkę ziemniaczaną mięso przetworzone.

Specjalna procedura kontroli cen importowych, tzw. wizowania faktur (Vidierungsverfahren), była stosowana do niedawna wobec części towarów pochodzących z Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej (z wyjątkiem b. ZSRR). Procedura ta miała charakter dyskryminacyjny, ponieważ była stosowana tylko wobec wyżej wymienionych krajów [W roku 1991 procedurą tą, było objęte 70 towarów eksportowanych z Polski do Austrii, w tym 57 wyrobów przemysłowych i 13 artykułów rolno-spożywczych (dane BRH w Wiedniu).]. W roku 1992 władze Austrii zniosły ją, zastępując jednak procedurą automatycznego licencjonowania. Ta ostatnia zobowiązuje administrację austriacką do wydania zgody na import, ale nadal jest stosowana tylko wobec wybranych krajów.

Surowy system regulacji produkcji i handlu obowiązuje w odniesieniu do wyrobów, które stanowią zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa lub środowiska. Handel państwowy i państwowy monopol importu obowiązuje w stosunku do tytoniu, alkoholi i soli. Podobnie jak w innych krajach, w Austrii także obowiązują regulacje fitosanitarne i sanitarne, których zadaniem jest ochrona zdrowia społeczeństwa.

Austria ma także i praktycznie wykorzystuje przepisy o ochronie przed nieuczciwą konkurencją, szczególnie dumpingiem.

Środki oddziaływania na eksport

Obok restrykcji eksportowych motywowanych względami bezpieczeństwa. narodowego, zdrowia publicznego oraz ochroną środowiska, Austria stosuje licencje eksportowe na bardzo wiele produktów rolnych oraz przemysłowych. Te ostatnie dotyczą np. żywych zwierząt i przetworów z nich, artykułów mleczarskich, warzyw, cukru, artykułów chemicznych, nawozów chemicznych, skór, drewna i artykułów z drewna, metali szlachetnych, niektórych wyrobów elektronicznych oraz maszyn nieelektrycznych, statków. Licencje automatyczne obowiązują przy eksporcie do krajów EFTA, obszaru WE, Australii, Kanady, Japonii, Turcji i USA. Eksport do pozostałych krajów jest objęty licencjami automatycznymi lub dyskrecjonalnymi, w zależności od towaru:

Eksport niektórych produktów rolnych jest ponadto utrudniony przez podatki i specjalne opłaty. Niektóre wyroby stalowe, kierowane do USA i WE, są objęte porozumieniami o dobrowolnym ograniczeniu eksportu austriackiego.

Z uwagi na wyższy – z reguły – poziom cen artykułów rolnych na rynku wewnętrznym niż na rynku światowym eksport tych artykułów jest subsydiowany [Europejska…, op. cit., s. 57.].

Zasady handlu artykułami rolnymi w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego

5/5 - (1 vote)

Europejski Obszar Gospodarczy zakładający m.in. swobodę przepływu towarów nie obejmuje jednakże artykułów rolnych. Ze względu na znaczne różnice w zasadach narodowych polityk rolnych krajów EFTA i wspólnej polityki rolnej EWG dla tych towarów nie powstanie strefa wolnego handlu.

Strony Układu o utworzeniu EOG postanowiły jednak w pewnej mierze zliberalizować multilateralne dostęp do swoich rynków dla części produktów rolnych przetworzonych (por. Artykuły 17-19, 23a i 23b Układu EOG) i zobowiązały się do kontynuowania wysiłków na rzecz dalszej liberalizacji wymiany handlowej w tym sektorze. Mają w tym pomóc dokonywane w odstępach dwuletnich przeglądy warunków handlu artykułami rolnymi; przy czym pierwszy przegląd ma nastąpić przed upływem 1993 r.

Strony zgodziły się, aby w rezultacie powyższych przeglądów, przy uwzględnieniu kierunków polityk rolnych i wyników Rundy Urugwajskiej, wprowadzić w ramach Układu EOG (na zasadzie wzajemnych korzyści, bilateralnie lub multilateralnie) dalszą liberalizację wszystkich rodzajów barier w handlu (włączając w to bariery wynikające z monopolu państwa na handel)16. Zakres towarów podlegających uregulowaniom w sferze handlu rolnego określa w Układzie EOG Protokół 3. Dotyczy on określonych artykułów rolnych przetworzonych z 56 Działów CN (4 cyfrowych pozycji) podzielonych pod względem uregulowań na dwie grupy [Układ EOG zalicza kilka artykułów przemysłowych z 35 Rozdziału CN do grupy artykułów rolnych i wyłącza je ze swego zakresu. Chodzi tu o kazeinę i jej pochodne, albuminy, dekstryny i mączkę ziemniaczaną.].

Dla pierwszej grupy, złożonej z około 34 produktów [M.in. przetwory mleczne, tj. Jogurty, przetworzone warzywa, margaryna, pochodne rafinacji cukru, czekolada, produkty zbożowe, dżemy, marmolady owocowe, orzechy i masło orzechowe, ekstrakty kawy i herbaty, drożdże, sosy do potraw, lody, piwo, wermut, mocniejsze alkohole i alkohole przemysłowe.], strony Układu nie wykluczają stosowania środków wyrównujących różnice w kosztach podstawowych surowców rolnych zawartych w artykułach przetworzonych, w postaci opłaty zwanej elementem zmiennym (variable component) w imporcie i refundacji w eksporcie (exports refund) – por. Art. 2 powyższego Protokołu. Środki kompensacji cenowej (price compensation measures) będą kalkulowane na podstawie zawartości surowców rolnych w produkcie gotowym oraz na podstawie ich cen referencyjnych wspólnie notyfikowanych i zatwierdzanych zgodnie z odpowiednia, procedurą (por. Art. 3-9 Protokołu 3 i Załącznik 6). Zgodnie z brzmieniem Układu EOG wzajemnie notyfikowane ceny referencyjne surowców rolnych powinny odzwierciedlać aktualną sytuację na rynkach hurtowych, na których zaopatrują się przedstawiciele branży przetwórczej.

Jednocześnie Strony uzgodniły, że nie będą nakładać na powyższe produkty, importowane z kraju będącego stroną Układu, wyższych opłat w postaci elementu zmiennego niż cła i inne opłaty o podobnych skutkach stosowane w imporcie tego produktu w dniu 1 stycznia 1992 r. To ograniczenie dotyczy również przypadków, kiedy cła lub inne stałe opłaty (fixed amounts) były stosowane w ramach kwot taryfowych. Zasada ta nie będzie jednak obowiązywać, jeśli w dniu 1 stycznia 1992 r. produkty te podlegały cłom i innym stałym opłatom oraz dodatkowo środkom kompensacji cenowej (Art. 9 Protokołu 3).

Powyższe uregulowania nie będą miały zastosowania do drugiej grupy złożonej z około 22 produktów rolnych przetworzonych (według 4-cyftowych pozycji CN). Zgodnie z Artykułem 10 Protokołu 3 Strony Układu mogą nie stosować ceł w imporcie oraz innych podobnych opłat, włączając w to element zmienny, jak również zwrotów w eksporcie. Chodzi tu m.in. o takie produkty, jak: kawa, herbata (łącznie z ich ekstraktami), soki warzywne i ekstrakty, niektóre tłuszcze roślinne i zwierzęce i ich pochodne, gliceryna, pochodne rafinacji cukru (laktoza, glukoza, maltoza i fruktoza), wyroby z kakao, rdzenie palmowe, sosy do potraw, musztarda, wody mineralne, niektóre alkohole (m.in. rum i whisky). Dla tych towarów natomiast ustalono harmonogram liberalizacji lub pewne ograniczenia w zwiększaniu protekcji w przyszłości.

Dla takich produktów, jak dżemy owocowe i marmolady (CN 2007) Strony Układu mogą, oprócz stosowania środków kompensacji cenowej, nakładać cła lub stosować inne stałe opłaty; ale nie przekraczające 10% wartości towarów. Dla niektórych produktów rolnych przetworzonych, zaliczanych do powyższej grupy Strony uzgodniły całkowitą liberalizację ceł i innych ekwiwalentnych opłat w ciągu 6 lat poczynając od (jak pierwotnie planowano) 1 stycznia 1993 r. (m.in. na niektóre soki owocowe i ekstrakty, margarynę, syrop cukrowy). Natomiast o 50% postanowiono zredukować do końca roku 1996 cła i inne stałe opłaty w imporcie pochodnych rafinacji cukru (laktozy, maltozy, glukozy i fruktozy). Powyższy system liberalizacji zawiera szereg specyficznych uregulowań dotyczących Austrii, Finlandii, Islandii i Norwegii.

W Układzie dużo miejsca zajmują przepisy dotyczące praktycznej realizacji handlu artykułami pochodzenia rolnego, w tym [Cytuję za: Europejska…, op. cit., s. 33.]:

– reguł pochodzenia towarów dla przetworzonych produktów rolnych (por. Protokół 4 Układu),

– wymagań weterynaryjnych i fitosanitarnych (por. Aneks I Układu, szczególnie klauzulę ochronną, która ma być stosowana zgodnie z przepisami każdej ze Stron Układu),

– regulacji technicznych, standaryzacyjnych, przepisów dotyczących testowania i wydawania certyfikatów (Aneks II),

– likwidacji barier technicznych w handlu winem (Protokół 47).

Zgodnie z Układem w przypadku handlu produktami rolnymi strony mogą również zastosować klauzulę ochronną związaną z ochroną życia i zdrowia, bezpieczeństwa i norm moralności publicznej itp. Umożliwia ona wprowadzenie ograniczeń ilościowych w handlu w uzasadnionych przypadkach (por. Art.13).

Równolegle z Układem EOG zostały podpisane (również 2 maja 1992 r. w Oporto) dwustronne porozumienia o handlu produktami rolnymi między WE a poszczególnymi krajami członkowskimi EFTA. Porozumienia te rozszerzają i uzupełniają już wcześniej zawarte umowy [Umowa między EWG a Królestwem Szwecji podpisana 22 lipca 1972 r. i umowa w formie wymiany listów o rolnictwie i rybołówstwie podpisana 14 lipca 1986 r.; Umowa między EWG a Konfederacją Szwajcarską podpisana 22 lipca 1972 r. i umowa w formie wymiany listów o rolnictwie i rybołówstwie podpisana 14 lipca 1986 r.; Umowa między BWG a Królestwem Norwegü podpisana 22 lipca 1972 r. i umowa w formie wymiany listów o rolnictwie i rybołówstwie podpisana 14 lipca 1986 r.; Umowa między BWG a Republiką Islandii podpisana 22 Lipca 1972 r.]. Są one m.in. wyrazem wspólnego celu, jaki sobie wyznaczyły Strony w zakresie przyczyniania się do zmniejszenia nierówności socjalnych i ekonomicznych w rozwoju poszczególnych regionów (por. Protokół 42 Układu EOG).

W sytuacji gdy Strony udzieliły sobie koncesji taryfowych na ten sam produkt w Układzie EOG, jak i w dwustronnych porozumieniach co do handlu rolnego, w praktyce będą miały zastosowanie dalej idące ustępstwa.

15 kwietnia 1993 r. weszły tymczasowo w życie dwustronne porozumienia co do handlu rolnego w formie wymiany listów między EWG a Austrią, Finlandią, Islandią, Norwegią i Szwecją. Rozwiązanie to wynika z przedłużającego się wprowadzania w życie Układu EOG po wycofaniu się Szwajcarii z tego przedsięwzięcia (wskutek negatywnego wyniku referendum w sprawie ratyfikacji Układu EOG) [Por. Decyzja Rady (EWG) nr 239/93 z 15 marca 1993 r., OJ L109/93.]. Jeśli Układ EOG nie wejdzie w życie przed 1 stycznia 1994 r., powyższe porozumienia będą przedłużane.

Porozumienie między EWG a Austrią zawiera regulacje dotyczące:

– handlu serem (udzielono sobie wzajemnie bezcłowych kwot taryfowych na określone gatunki sera oraz ustalono zasady monitorowania cen),

– wzajemnych bezcłowych kwot taryfowych w handlu owocami i sokami z warzyw,

– wzajemnych bezcłowych kwot taryfowych na import niektórych gatunków win, przy czym Portugalia może nakładać na import wina z Austrii cła w takiej wysokości, jak stosowała przy imporcie z WE 30 grudnia 1985 r., ponieważ znajduje się na etapie przejściowym (jeśli chodzi o handel rolny) do pełnego członkostwa w WE,

– wzajemnych kwot taryfowych dla obniżonych o 50% opłat wyrównawczych w handlu wyrobami z mięsa wieprzowego (salami i inne kiełbasy, szynka suszona lub wędzona, bekon suszony lub wędzony),

– koncesji taryfowych udzielonych Wspólnocie przez Austrię (zerowa stawka dla 35 produktów, m in. na import kwiatów ciętych, niektórych warzyw, orzechów, bananów, daktyli, fig i innych egzotycznych owoców i przypraw, oliwy z oliwek, pomidorów i niektórych alkoholi).

Postanowienia dwustronnego porozumienia między EWG a Finlandią dotyczą:

– wzajemnych kwot taryfowych (przy obniżce opłat wyrównawczych) w handlu niektórymi gatunkami serów oraz monitorowania cen,

– wzajemnych obniżek opłat wyrównawczych dla określonych kwot taryfowych w imporcie mięsa wieprzowego (do Wspólnoty) i wołowego (do Finlandii) oraz konsultacji cenowych w celu zapobiegania perturbacjom rynkowym,

– koncesji udzielonych Wspólnocie przez Finlandię (zerowa stawka celna w imporcie około 66 produktów; m.in. czosnku, szparagów, orzechów, winogron, owoców południowych, masła kakaowego, wanilii, grzybów, niektórych wstępnie zakonserwowanych warzyw, niektórych win i soków owocowych, irlandzkiej whisky i likieru, rumu i tytoniu), importu WE bezcłowej oryginalnej fińskiej wódki w butelkach.

Porozumienie między EWG a Islandią zawiera następujące postanowienia: Islandia zniesie z dniem wejścia w życie porozumienia stawki celne na około 84 produkty importowane z WE, m.in.: kwiaty cięte, niektóre warzywa, orzechy, owoce południowe, niektóre wstępnie przetworzone warzywa i owoce oraz grzyby, soki z owoców cytrusowych, niektóre wina, i mocniejsze alkohole, surowy tytoń).

Umowa między EWG a Norwegią dotyczy:

– handlu serem (obniżka ceł importowych przez obie strony w ramach określonych kwot taryfowych oraz zobowiązanie do nadzoru cenowego),

– handlu niektórymi produktami szklarniowymi (WE wprowadzi sezonowe, bezcłowe kwoty taryfowe na import niektórych warzyw i owoców, Norwegia zniesie ograniczenia ilościowe i cła oraz wprowadzi bezcłowe kwoty taryfowe na niektóre kwiaty cięte),

– koncesji taryfowych udzielonych Wspólnocie przez Norwegię (zniesienie ceł na około 90 produktów, takich jak w innych krajach EFTA).

Umowa o handlu produktami rolnymi między EWG a Szwecją zawiera:

– uzgodnienia dotyczące handlu wołowina, łącznie z produktami będącymi efektem obróbki cieplnej (wzajemne bezcłowe kwoty taryfowe),

– kwoty taryfowe udzielone Szwecji przez Wspólnotę (zerowa lub obniżona stawka celna na import około 21 produktów, m.in. na mięso reniferów, niektóre mrożone warzywa i sery, margarynę, dżemy i marmolady, soki owocowe, pokarm dla zwierząt domowych),

– bezcłowe kwoty taryfowe udzielone Wspólnocie przez Szwecję (na import około 20 produktów, m.in. na niektóre sery, mrożone warzywa, margarynę, grzyby przetworzone, marmolady z owoców cytrusowych i innych, pokarm dla zwierząt domowych),

– koncesje taryfowe Szwecji dla WE (cło zerowe lub obniżone dla około 43 produktów, takich jak w przypadku koncesji udzielonych przez inne kraje EFTA),

– uzgodnienia dotyczące handlu używkami alkoholowymi (cło zerowe we wzajemnej wymianie określonych alkoholi przy uwzględnieniu okresu przejściowego dla Hiszpanii i Portugalii).

W przypadku wszystkich powyższych porozumień obowiązuje spełnianie reguł pochodzenia towarów.

Ekonomiczne i polityczne przesłanki utworzenia EOG

5/5 - (1 vote)

Strefa wolnego handlu, jaka powstała między krajami WE a EFTA w wyniku zawarcia w 1972 r. dwustronnych układów pomiędzy EWG jako całością a każdym z krajów członkowskich EFTA (por. pkt. 1), nie była w pełni zintegrowana ze względu na niejednolite rozwiązania instytucjonalne. Nie powstała ona w wyniku układu wielostronnego; wolna wymiana wewnątrz WE miała inny charakter niż w stosunkach tego obszaru z krajami EFTA. Także strefy wolnego handlu między każdym pojedynczym krajem EFTA i EWG jako całością różniły się od strefy wolnego handlu jaka była EFTA jako całość1.

Po zrealizowaniu w 1977 r. celów porozumień zawartych pięć lat wcześniej, oba ugrupowania integracyjne zgodziły się na usunięcie pozostałych barier w handlu oraz na rozszerzenie współpracy poza obszar wolnego handlu Była to w pewnym sensie obiektywna konieczność, bowiem swoboda obrotu artykułami przemysłowymi umocniła związki pomiędzy krajami obu ugrupowań. Istniejący stopień integracji wykraczał praktycznie poza ramy wymiany handlowej, a to zmuszało do uregulowania innych dziedzin wewnątrz strefy.

Jednocześnie kraje EFTA, bacznie śledziły wydarzenia we wspólnocie związane z przygotowaniami do utworzenia ,jednolitego rynku wewnętrznego. Opublikowanie w czerwcu 1985 r. Białej Księgi, a następnie uruchomienie w 1986 r. Jednolitego Aktu Europejskiego otwierało nowy etap integracji krajów Dwunastki2. Kraje EFTA nie mogły pozostać obojętne wobec tych niezwykle ważnych procesów dokonujących się we Wspólnocie. Doskonale zdawały sobie sprawę, że bez jakiejś form włączenie się do projektowania jednolitego rynku wypadną z rynku Wspólnoty, swego największego partnera handlowego.

Po raz pierwszy idea Europejskiego Obszaru Gospodarczego zrodziła się podczas wspólnego spotkania ministrów spraw zagranicznych państw WE i EFTA. które odbyło się w Luksemburgu w 1984 r3. Ogłoszona wówczas tzw. Deklaracja Luksemburska zapoczątkowała serię dyskusji, spotkań i projektów. Zbliżenie stanowisk było, jednak wynikiem długich i trudnych rokowań4.

Celem krajów EFTA było uczestnictwo w ,jednolitym rynku na takich samych warunkach, jakie miałyby kraje WE. Jednakże pragnęły one włączyć, się do jednolitego rynku bez naruszania swojej suwerenności i politycznej neutralności. Toteż najbardziej newralgicznymi punktami rozmów były kwestie kompetencji organów ponadnarodowych i ich relacje między rządami państw .neutralnych. Jednocześnie formuła Europejskiego Obszaru Gospodarczego była tak pojemna że stanowiła pierwszy krok na drodze pełnej integracji z WE dla tych krajów EFTA, które chciałyby przyszłości przystąpić do tego ugrupowania.

Przełom w rozmowach nastąpił w styczniu 1989 r, gdy przewodniczący Komisji WE Jacques Delors przemawiając w Parlamencie Europejskim zaproponował państwom członkowskim EFTA nową formę „strukturalnego partnerstwa”, które polegałoby na wspólnym administrowaniu (obszarem gospodarczym) oraz wspólnych decyzjach Szefowie rządów krajów EFTA odpowiedzieli pozytywnie na propozycję podczas szczytu w Oslo w marcu 1989 r.

Formalne negocjacje rozpoczęto w czerwcu 1990 r., a ostatnie spotkanie odbyło się w październiku 1991 r. Efektem blisko półtorarocznych negocjacji stał się Układ o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Został on parafowany w październiku 1991 r., a podpisany 2 maja 1992 r. w Oporto w Portugalii. Przed wejściem w życie Układ powinny parafować parlamenty wszystkich krajów członkowskich EFTA i WE oraz Parlament Europejski. W Szwajcarii – gdzie zgodnie z tradycją polityczna każda tego typu decyzja musi, przed wejściem w życie, zyskać akceptację społeczeństwa – 6 grudnia 1992 r. przeprowadzono ogólnonarodowe referendum, w którym odrzucono uczestnictwo w Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Opóźnienia w ratyfikacji, wynikające m.in. z konieczności pewnych nowych uzgodnień po wycofaniu się Szwajcarii z EOG, sprawiły, że planowany pierwotnie na 1 stycznia 1993 r., a później na 1 lipca tegoż roku termin wejścia w życie Układu o EOG został przesunięty na jesień 1993 r5.

Wraz z podpisaniem Układu o Europejskim Obszarze Gospodarczym w Oporto podpisano bilateralne porozumienia dotyczące trzech dziedzin, których Układ ogólny nie obejmuje. Są to:

– dwustronne porozumienia w sprawach rolnych pomiędzy Wspólnotą Europejską a Austria, Finlandią, Islandią, Norwegią, Szwecją i Szwajcarią;

– dwustronne porozumienia w sprawie rybołówstwa pomiędzy Wspólnotą Europejską a Islandią, Norwegią i Szwecją;

– dwustronne porozumienia w sprawie przejazdów drogowych pomiędzy Wspólnotą Europejską a Austrią i Szwajcarią

Przyjęto również dwie deklaracje odnośnie uproszczenia kontroli granicznej i dialogu politycznego.

Układ o Europejskim Obszarze Gospodarczym zawiera niektóre elementy programu jednolitego rynku, lecz jednocześnie nie wprowadza pewnych, daleko idących postanowień Traktatu Rzymskiego EWG. Zmierza on do nadania nowego impulsu stosunkom gospodarczym pomiędzy krajami Wspólnoty Europejskiej i Stowarzyszenia, które od dawna uprzywilejowały partnerów obu ugrupowań.

Główne postanowienia porozumienia o utworzeniu Europejskiego Obszaru Gospodarczego

5/5 - (1 vote)

Celem Układu o Europejskim Obszarze Gospodarczym jest „ustanowienie dynamicznej, jednolitej i zintegrowanej struktury opartej na wspólnych zasadach i jednakowych regułach konkurencji”. Układ jest nie tylko traktatem prawnym, lecz dokumentem o charakterze wykonawczym, bowiem wprowadza środki, włączając w to również środki o charakterze prawnym, niezbędne do funkcjonowania tej struktury. Zawarte porozumienie o EOG obliguje kraje EFTA do przyjęcia tzw. „acquis communautaire” Wspólnoty, około 1400 aktów prawnych powstałych w czasie przeszło trzydziestoletniej działalności Wspólnoty. Kraje EFTA muszą także wdrożyć pewne procedury postępowania istniejące w krajach Wspólnoty.

Fundamentalną zasadą Europejskiego Obszaru Gospodarczego jest równość, wzajemność i ogólna równowag korzyści, praw i obowiązków uczestniczących państw. Jej realizację zapewnia wolny handel artykułami przemysłowymi, usługami, swobodny przepływ kapitału i ludzi. Europejski Obszar Gospodarzy, podobnie jak Jednolity Rynek Europejski, jest oparty na „czterech wolnościach”. Ponadto kraje FETA akceptują wspólnotowe reguły konkurencji i prawo o spółkach. Jednakże Układ nie obejmuje wspólnej zewnętrznej polityki handlowej, wyłącza także: ze swobodnego obrotu towary rolnego.

W dziedzinie handlu postanowiono, iż począwszy od wejścia Układu w życie może mieć miejsce swobodny przepływ towarów. Ruch towarowy może by. jednak zatrzymywany na granicach państw w razie naruszenia zasad dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia ludzi i zwierząt. Ponieważ w tym celu zachowana zastanie kontrola graniczna pomiędzy granicami państw EFTA a WE, równocześnie z Układem o i podpisano deklarację dotyczącą uproszczenia procedury celnej i kontroli granicznej.

W dziedzinie swobodnego przemieszczania; się osób podjęto decyzję, że każdy obywatel państwa tworzącego EOG ma prawo do zamieszkania i pracy oraz oferowania swoich usług na obszarze dowolnego z osiemnastu (bez Szwajcarii) krajów. Świadectwa wykształcenia (nawet tak specjalistyczne jak architekta czy lekarza) będą uznawane bez ograniczeń na całym obszarze EOG8.

Specyficzne rozwiązania przyjęto dla rolnictwa i rybołówstwa; m.in. poprzez bilateralne porozumienia.

Zasady wolnego handlu w Europejskim Obszarze Gospodarczym nie obejmują artykułów rolnych. Kraje EFTA będą więc kontynuowały swoje narodowe polityki rolne i nie przyjmą zasad wspólnej polityki rolnej EWG. Zgodnie z intencjami GATT oba ugrupowania zobowiązały się jednak do stopniowej liberalizacji handlu artykułami rolnymi w celu zintensyfikowania obrotów poszczególnymi produktami (sery, soki owocowe i warzywne, wino, mięso, produkty ogrodnictwa) oraz w celu likwidowania różnic ekonomicznych i społecznych niektórych obszarów9. Ponadto Układ zawiera postanowienia zmierzające do redukowania w możliwie największym stopniu barier technicznych w handlu rolnym.

Postanowiono również, że handel rybami i przetworami rybnymi będzie stopniowo liberalizowany. Z dniem wejścia w życie Układu o EOG, kraje EFTA zniosą praktycznie cła na produkty rybne pochodzące ze Wspólnoty Europejskiej. Wspólnota z kolei zniesie, a na niektóre produkty stopniowo obniży, cła (jednakże z wyłączeniem pewnych rodzajów ryb). Co się tyczy dostępu do wód morskich (było to przedmiotem porozumień bilateralnych) Norwegia i Szwecja przyznały Wspólnocie prawo do dodatkowych połowów. Ustalono, że flota połowowa Hiszpanii i Portugalii będzie mogła odławiać na wodach norweskich 6 tys. ton dorsza począwszy od roku 1993 do 11 tys. ton w roku 1997. W porozumieniu z Islandii kraj ten również przyznaje pewne kwoty krajom WE10.

Europejski Obszar Gospodarczy, w zamierzeniach jego twórców, powinien przyczynić się do zwiększenia tempa wzrostu gospodarczego i wzrostu dobrobytu krajów tworzących go, a także umocnić konkurencyjną pozycję Europy w świecie. Pomimo że ratyfikację układu o EOG poprzedziły w krajach EFTA burzliwe dyskusje (w Szwajcarii został on, jak już wspomniano, odrzucony), wśród elit politycznych oraz kręgów przemysłowych powszechne jest przekonanie, że koszt nieuczestniczenia w jednolitym rynku byłby znacznie większy niż przypuszczalne straty związane ze zwiększeniem stopnia konkurencji. Przewidywane są napięcia na rynku pracy w krajach skandynawskich (Szwecja, Norwegia i Finlandia), gdzie chronieni do tej pory przez system zabezpieczeń socjalnych pracownicy zetkną się prawdopodobnie z tańszą siłą robocza pochodząca z południowych krajów Wspólnoty. Austria będzie musiała dokonać poważnej restrukturyzacji i swojej gospodarki, gdzie jednym z ważniejszych zadań do wykonania jest prywatyzacja rozbudowanego sektora państwowego Z kolei państwa Wspólnoty będą zmuszone do położenia większego nacisku na kwestię ochrony środowiska, na co nalegają kraje skandynawskie.

Układ o Europejskim Obszarze Gospodarczym składa się ze 129 artykułów ujętych w dziewięciu częściach. Jest to układ właściwy zawierający główne postanowienia dotyczące funkcjonowania Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dołączone są do niego 22 Załączniki oraz 49 Protokołów stanowiąc jego nieodłączną całość. Ponadto Układ jest uzupełniony kilkudziesięcioma Wspólnymi Deklaracjami odnoszącymi się do najrozmaitszych kwestii związanych z EOG.

Celem Układu, zgodnie z Artykułem l, jest utworzenie jednolitego obszaru gospodarczego poprzez umacnianie handlowych i gospodarczych powiązań pomiędzy stronami Układu. Dla osiągnięcia tego celu wprowadza się:

– wolny przepływ towarów

– wolny przepływ osób;

– wolny przepływ usług;

– wolny przepływ kapitału,

– wspólny system wolnej konkurencji;

– ścisła współpracę w takich dziedzinach, jak: badania i rozwój środowiska, edukacja i polityka socjalna.

Kraje tworzące EOG postanawiają przedsięwziąć wszelkie niezbędne kroki, jakie uznają za stosowne, aby powyższe zasady wprowadzić w życie (Artykuł 3 Układu).

Ad a). Dzięki porozumieniu o strefie wolnego handlu, wprowadzonemu w życie w 1972 r., przy przepływie: towarów przemysłowych stawki celne zostały już wyeliminowane między krajami EFTA a Wspólnotą Europejską.

Układ o EOG usuwa wszystkie pozostałe bariery, hamujące swobodny przepływ towarów. Wyróżnić tu należy zwłaszcza następujące postanowienia w tym zakresie:

– zakaz stosowania jakichkolwiek: ograniczeń ilościowych środków o podobnym znaczeniu,

– wprowadzenie zasady „pochodzenie z EOG”,

– zapobieganie jakimkolwiek praktykom dyskryminacyjnym stosowanym, przez monopole państwowe w dziedzinie handlu zarówno pomiędzy krajami tworzącymi EOG, jak i w odniesieniu do warunków. na, jakich towary są dostarczane i sprzedawane,

– niestosowanie w pewnych warunkach środków antydumpingowych w wewnętrznych stosunkach EOG,

– usunięcie barier technicznych w handlu, uproszczenie kontroli granicznej i wszelkich procedur administracyjnych związanych z handlem,

– utworzenie wspólnego rynku zamówień publicznych,

– uproszczenie zasad handlu przetworzonymi artykułami rolnymi.

Ad b). Niedopuszczalne będą jakiekolwiek formy dyskryminacji pracowników (najemnych i pracujących na własny rachunek) pod względem narodowości, wynagrodzenia czy innych warunków pracy.

W odniesieniu do ubezpieczeń społecznych – te same zasady koordynacji różnych narodowych systemów ubezpieczeń społecznych umożliwi, wszystkim pracownikom, bez względu na kraj pochodzenia, korzystanie z nieprzerwanej i świadczonej w sposób niedyskryminacyjny opieki socjalnej.

Swoboda wyboru miejsca pracy przysługuje nie tylko pracownikom, ale i osobom zakładającym firmę. Zasada wolnej przedsiębiorczości jest silnie zaakcentowana w Układzie o EOG. Znaczy to, że obywatele jakiegokolwiek kraju z EOG maja prawo do założenia firmy, oddziału czy agencji itp., a także wykonywania pracy na własny rachunek na terenie EOG.

Dyplomy i świadectwa kwalifikacji zawodowych będą jednakowo ważne na terenie całego EOG, również studenci będą mogli uczyć się lub uzupełniać swoje wykształcenie w jakimkolwiek kraju EOG.

Ad c). Układ o EOG gwarantuje swobodę przepływu usług na podstawie klauzuli narodowej. Wszystkie kraje EOG zobowiązały się do traktowania firm usługowych z innych państw tego obszaru nie gorzej niż własnych.

W odniesieniu do usług finansowych ustalono, iż wszystkie instytucje kredytowe działające w EOG obowiązuje zasada jednego zezwolenia, która ma jednakowa. moc prawną we wszystkich krajach w EOG.

Natomiast zasada kontroli kraju macierzystego czyni kraj macierzysty odpowiedzialnym za nadzorowanie działalności krajowych instytucji kredytowych w sytuacji, gdy ich działalność jest przeniesiona poza granice kraju.

Układ reguluje także: sferę obrotów, papierami wartościowymi. W celu zabezpieczenia interesów inwestorów ustalone są ścisłe reguły określające minimalną wartość kapitału. Wprowadzono wymóg ujawniania informacji przez spółki notowane na giełdach.

Odpowiednie postanowienia regulują ubezpieczenia, łącznie z ubezpieczeniami na życie oraz motoryzacyjnymi. Układ zawiera także uregulowania prawne w dziedzinie usług telekomunikacyjnych, audiowizualnych i informacyjnych.

Postanowienia dotyczące transportu opierają się na zasadzie wzajemności i wolnego dostępu do rynku wszystkich stron, większej liberalizacji .usług transportowych na bazie multilateralnej oraz wzajemnego dostosowania wymogów technicznych i warunków pracy. Dotyczą one wszystkich rodzajów transportu, tj. lądowego, morskiego oraz powietrznego.

Odrębne dwustronne; porozumienia zostały zawarte: pomiędzy Wspólnotą a Austria i Szwajcarią odnośnie tranzytu drogowego. Celem tych porozumień jest: umocnienie współpracy pomiędzy zainteresowanymi krajami, pobudzenie konwencjonalnego transportu kolejowego, jak i łączonego transportu drogowo-kolejowego (w trosce o środowisko i zdrowie publiczne) oraz łatwiejszy dostęp do rynku: Kraje-strony powyższych porozumień określiły liczbę przejść tranzytowych.

W sprawie tranzytu drogowego uwzględniono interesy państw; których szczególnie to dotyczyło. Wspólnota Europejska zgodziła się z żądaniami Austrii, aby ograniczyć o 60% w ciągu 12 lat emisję spalin ciężarówek oraz przyjęła wniosek Szwajcarii, by skierować część tranzytu towarów Wspólnoty na linie kolejowe tego kraju. Kraje EFTA potwierdziły, że przyjmą wszystkie inne wspólnotowe zasady transportu, łącznie z zasadą otwarcia dla nieskrępowanej konkurencji transportu powietrznego.

Ad d). Europejski Obszar Gospodarczy wprowadza niedyskryminacyjne ramy dla transferu kapitałów; inwestycji zagranicznych (bezpośrednich i portfelowych), pożyczek itd. W celu ułatwienia transferu kapitałów .zniesiono nie tylko kontrolę wymiany jako bezpośrednio hamującą transfer kapitałów, lecz równie inne pośrednie bariery. W stosunku do przepływu kapitałów stosowana będzie klauzula narodowa nakazująca taktowanie kapitałów zagranicznych na prawach nie gorszych niż krajowe.

W przypadku podejmowania inwestycji i zakładania przedsiębiorstw w sektorze rybołówstwa Norwegia i Islandia zostały wyłączone z ogólnych postanowień; kraje te będą stosowały swoje narodowe systemy prawne.

Ad e). Priorytetowym celem EOG jest przestrzeganie jednakowych warunków wolnej konkurencji. Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez przyjęcie przez kraje EFTA zasad obowiązujących we Wspólnocie Europejskiej oraz przez wprowadzenie systemu nadzoru.

Na podstawie tych zasad kraje EFTA ustanowią struktury podobne do tych, jakie istnieją w krajach Wspólnoty, a mianowicie Władzę Nadzorczą EFTA, odpowiedzialna za stosowanie reguł EOG w krajach EFTA, oraz Trybunał EFTA, odpowiedzialny za kontrolę prawną.

Ad f). Aby zapewnić sprawną realizację „czterech wolności” na obszarze EOG, Układ reguluje współpracę w wielu dziedzinach pozagospodarczych. Są to dwie grupy dziedzin:

dziedziny bezpośrednio związane z realizację „czterech wolności” i przynajmniej w części mające wpływ na pozycję konkurencyjną wszelkich przedsięwzięć. Postanowienia Układu regulujące te dziedziny określono mianem „polityk horyzontalnych (horizontal policies). Obejmują one w szczególności politykę socjalną, ochronę konsumenta, ochronę środowiska, współpracę w dziedzinie statystyki oraz prawo o spółkach.

dziedziny nie związane bezpośrednio z przepływem towarów, usług, kapitału i osób, ale mające na nie duży wpływ. Chodzi tu w szczególności o takie działania, jak: badania i rozwój technologiczny, edukacja i szkolenia, społeczne aspekty działań wymienionych w ramach poprzedniego punktu i odnoszących się do ochrony środowiska, polityki socjalnej i ochrony konsumenta, również pomoc małym i średnim przedsiębiorstwom, turystyka, sektor audiowizualny oraz civil protection. Postanowienia Układu regulujące te dziedziny określono mianem polityk wspomagających” (flanking policies). Warto nadmienić przy tej okazji, że polityki „horyzontalne” i „wspomagające” są dziedzinami, do których ostatnio przykłada się szczególna uwagę we Wspólnocie Europejskiej. Podczas szczytu w Maastricht w grudniu 1991 r. podczas którego przyjęto Traktat o Unii Europejskiej) postanowiono, że niektóre z tych polityk zostaną włączone do obszaru stałego działania Wspólnoty wraz z rewizja postanowień Traktatu Rzymskiego.

Uznano, że badania i rozwój w szczególny sposób mogą poprawić pozycję konkurencyjną przemysłu europejskiego wobec głównych konkurentów, tj. Stanów Zjednoczonych i Japonii. Kraje EFTA będą mogły uczestniczyć w programach Wspólnoty dotyczących badań nad najnowszymi technologiami w dziedzinie komunikacji, informatyki i ochrony środowiska. Postanowiono również ułatwiać małym firmom dostęp do najnowszych technologii i nowych rynków.

Do dziedziny przyspieszającej sprawną realizację celów EOG zaliczono także współpracę w zakresie statystyki, pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw za pośrednictwem systemu BC-Net, jak również ochronę środowiska. Wspólnota Europejska ustanowiła szereg programów szkoleniowych dla studentów i pracowników, do których kraje EFTA będą miały dostęp. W szczególności chodzi tu o tak duże programy, jak: Erasmus, Comett II, Petra, Lingua, Science/Spes oraz Youth for Europe12.

Polityka socjalna ma na celu ochronę zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. W Układzie EOG objęła ona jednakowe traktowanie kobiet i mężczyzn, szczególnie pod względem wynagradzania za pracę, ustalenie minimalnego wynagrodzenia za pracę, poprawę warunków pracy i utrzymywanie stałego dialogu pomiędzy pracodawcami a pracownikami w obrębie EOG.

Zgodnie z Traktatem Rzymskim celem EWG jest dążenie do utworzenia z krajów w niej uczestniczących jednolitego organizmu gospodarczego (Traktat Rzymski, Preambuła). Wprowadzono w związku z tym wiele mechanizmów pozwalających na eliminację dysproporcji w rozwoju krajów i regionów oraz stymulujących rozwój; noszą one nazwę funduszy strukturalnych (z funduszem spójnościowym/kohezyjnym włącznie). Układ o EOG również zawiera tego typu mechanizmy.

Z porównania potencjału gospodarczego obu ugrupowań wynika, że EFTA, jakkolwiek mniejsza pod względem zaludnienia (liczba ludności siedmiu krajów EFTA jest mniejsza od liczby ludności samej tylko Hiszpanii), jest znacznie bogatsza od Wspólnot Europejskich, gdzie średni dochód narodowy na głowę jest znacznie niższy niż w krajach EFTA. Stąd też jednym ze spornych punktów było żądanie uboższych krajów WE przyznania im przez kraje EFTA pewnych funduszy pozwalających zniwelować skutki przystąpienia krajów EFTA do EOG. Zgodnie z zawartym porozumieniem, zweryfikowanym po wystąpieniu Szwajcarii z Układu, pozostałe sześć krajów EFTA będzie finansować dwuprocentowe odsetki od pożyczek udzielanych corocznie przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zacofanym krajom lub regionom WE. Do dyspozycji EBI kraje EFTA uczestniczce w EOG przekażą 1,5 mld ECU na okras S lat. W ciągu 10 lat będzie udzielany rabat dla pojedynczych kredytów oraz zastosuje się dwuletni okres karencji przed spłatą pożyczonego kapitału. Specjalnie utworzony Mechanizm Finansowy (Financial Mechanism) przewiduje składanie wniosków o kredyty bezpośrednio do EBI.

Członkowie EFTA przekażą ponadto 0,5 mld ECU w formie wkładu do Funduszu Spójności WE (Cohesion fund) przeznaczonego dla Hiszpanii, Portugalii, Grecji i Irlandii. Środki te będą użyte w formie grantów (bezzwrotnych pożyczek) na sfinansowanie inwestycji w dziedzinie ochrony środowiska i edukacji, transportu i infrastruktury w tych krajach oraz na, wspieranie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw. Akceptacją projektów i podziałem środków finansowych będzie się zajmował Komitet Mechanizmu Finansowego (Financial Mechanism Committee).

Wziąwszy to wszystko pod uwagę można stwierdzić, iż Europejski Obszar Gospodarczy jest etapem na drodze krajów EFTA do przystąpienia do WE. Większość z nich złożyła jak już wspomniano, wnioski o członkostwo.

Układ o Europejskim Obszarze Gospodarczym w istotny sposób różni się od tradycyjnych porozumień międzynarodowych m.in. z powodu ustanowienia pewnych wspólnych instytucji. Do czuwania nad realizacją postanowień Układu powołano Radę EOG oraz

Wspólny Komitet. Ustalono że Rada będzie najwyższym organem decyzyjnym w EOG, złożonym z członków Rady Ministrów WE, członków Komisji i członków rządów państw EFTA, będzie się zbierać co najmniej raz na sześć miesięcy. Do jej funkcji, oprócz czuwania nad wprowadzaniem postanowień Układu, należy wytyczanie ogólnych linii działania Wspólnego Komitetu14.

Natomiast Wspólny Komitet będzie organem wykonawczym złożonym z wysokich urzędników państw członkowskich EFTA i WE. Wspólny Komitet będzie spełniał ważne funkcje o charakterze interpretacyjno-rozjemczym. Mianowicie, będzie stanowił forum wymiany poglądów i informacji, sprawował funkcje administracyjne oraz decyzyjne (szczególnie dotyczące adaptacji przepisów prawnych tworzących „aquis communautaire”), dążył do zabezpieczenia jednorodnej interpretacji postanowień Układu i na koniec będzie poszukiwał rozwiązań w każdym sporze pomiędzy stronami porozumienia dotyczącymi interpretacji lub stosowania Układu.

Obydwa ugrupowania utworzą również niezależny Wspólny Komitet Parlamentarny składający się z 66 członków (po 33 z Parlamentu Europejskiego i z parlamentów krajów EFTA), który będzie się przyczyniał do lepszego porozumienia między Wspólnota a krajami EFTA. Uzupełnieniem instytucjonalnych ram Układu o EOG ma być Komitet Konsultacyjny EOG, który będzie miejscem spotkań przedstawicieli sfery socjalnej partnerów EOG.

Układ o Europejskim Obszarze Gospodarczym, który przyznaje wzajemnie krajom EFTA i WE szczególne prawa, nie zawiera postanowień dotyczących wspólnej waluty, jak i uczestnictwa krajów EFTA w Europejskim Systemie Walutowym czy Europejskiej Unii Monetarnej. W ramach Układu o EOG kraje EFTA nie będą uczestniczyły również w opracowywaniu wspólnej polityki obronnej i zagranicznej WE. Są to filary, na których opiera się Traktat z Maastricht15.