Podstawową funkcją Sejmu Ustawodawczego było uchwalenie nowej, pełnej konstytucji. Na podstawie ustawy konstytucyjnej o trybie przygotowania i uchwalenia konstytucji Polski Ludowej powołana została przez Sejm – Komisja Konstytucyjna, której pierwsze posiedzenie odbyło się 19 września 1951 roku. Komisja, licząca 103 osoby, nie zaczynała jednak prac od zera. Miała bowiem do dyspozycji doświadczenia dwóch innych komisji powołanych przez KC PZPR już 2 czerwca 1949 roku. Były to tzw. komisje A i B. Komisja A była komisją roboczą, prowadzącą prace studyjne i przygotowawcze. Komisja B była natomiast komisją ideologiczną. Do projektu konstytucji wprowadzono również ok. 50 poprawek w wyniku konsultacji tekstu ze Stalinem.
Zasadniczą funkcją Sejmu Ustawodawczego było ustawodawstwo. Sprawy mieszczące się w zakresie materii ustawowej przeznaczonej do regulacji wyłącznie przez Sejm dotyczyły (wg art. 4 pkt. 1): konstytucji, ordynacji wyborczej, kontroli państwowej, odpowiedzialności Prezydenta Rzeczypospolitej oraz ministrów, budżetu, narodowego planu gospodarczego, zmiany systemu monetarnego, poboru rekruta, ratyfikacji umów międzynarodowych oraz (skreślone nowelą z 20 marca 1950) ustroju samorządu. Inicjatywą ustawodawczą prócz Sejmu dysponował jeszcze Rząd i Rada Państwa. Według regulaminu wystarczyła inicjatywa 10 posłów. Postępowanie ustawodawcze odbywało się początkowo w trzech czytaniach, a po zmianie regulaminu w lutym 1951 roku, w jednym czytaniu na posiedzeniu plenarnym.
Funkcja kontrolna Sejmu Ustawodawczego przejawiała się w instytucji absolutorium udzielanego Rządowi podczas zwyczajnej sesji wiosennej (art.7 pkt. 3) oraz w możliwości pociągnięcia ministrów, zwykłą większością głosów, do odpowiedzialności parlamentarnej (art. 58 przepisów utrzymanych w mocy z Konstytucji z dnia 17 marca 1921 roku). Plenarną formą kontroli Rządu była debata nad ustawą budżetową, nad projektami narodowych planów gospodarczych, nad corocznymi sprawozdaniami rządu z ich wykonania oraz rozpatrywanie wniosku Najwyższej Izby Kontroli w przedmiocie udzielenia rządowi absolutorium. Funkcja kontrolna realizowała się również poprzez działalność komisji sejmowych stałych i nadzwyczajnych.
Funkcja ustalania zasadniczego kierunku polityki państwa była czymś zupełnie nowym i nieznanym w polskim konstytucjonalizmie. Naruszała zasady systemu parlamentarno-gabinetowego opartego na równowadze w płaszczyźnie stosunków Sejm – Rząd. Funkcja ta realizowana była za pomocą nowej formy aktów prawnych Sejmu, czyli narodowych planów gospodarczych. Były one podstawą dla wszystkich innych aktów planowania gospodarczego.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wybierany był przez Sejm, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej 2/3 ustawowej liczby posłów, na 7 letnią kadencję (art.12). Konstytucja wskrzeszała większość artykułów dotyczących pozycji Prezydenta z ustawy konstytucyjnej z dnia 17 marca 1921 roku. Prezydent nie mógł piastować żadnego innego urzędu, ani należeć do składu Sejmu. W przypadku niemożności sprawowania urzędu prezydenta lub jego opróżnieniu zastępował go Marszałek Sejmu. Prezydent sprawował władzę wykonawczą przez odpowiedzialnych ministrów (art. 43 przepisów utrzymanych w mocy z Konstytucji z dnia 17 marca 1921 roku) i wraz z nimi podpisywał ustawy. Na podstawie art. 44 przepisów utrzymanych w mocy z Konstytucji z dnia 17 marca 1921 roku, celem wykonywania ustaw i z powołaniem się na upoważnienie ustawowe, Prezydent miał prawo wydawania rozporządzeń wykonawczych, zarządzeń, rozkazów i zakazów oraz prawo wprowadzenia ich w życie nawet z użyciem środków przymusu.
Każdy akt rządowy Prezydenta wymagał kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów i właściwego ministra, którzy przez podpisanie brali na siebie odpowiedzialność za ten akt. Prezydent: zwoływał, odraczał, zamykał sesje Sejmu, mianował i odwoływał Prezesa Rady Ministrów, a na jego wniosek pozostałych ministrów. Na wniosek Rady Ministrów obsadzał urzędy cywilne i wojskowe, zastrzeżone w ustawach. Prezydent RP był najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych Państwa, nie mógł jednak podczas wojny pełnić funkcji Naczelnego Wodza, którego to na wniosek Rady Ministrów mianował. Posiadał prawo łaski poprzez darowanie lub złagodzenia kary. Reprezentował państwo na zewnątrz, przyjmował przedstawicieli dyplomatycznych państw obcych i wysyłał przedstawicieli dyplomatycznych Państwa Polskiego do państw obcych. Zawierał umowy międzynarodowe i podawał je do wiadomości Sejmu. Umowy handlowe, celne i takie które stale obciążają finansowo Państwo wymagały zgody Sejmu. Za zgodą Sejmu mógł wypowiedzieć wojnę i zawrzeć pokój. Prezydent Rzeczypospolitej nie odpowiadał za czynności urzędowe ani parlamentarnie, ani cywilnie. Mógł być pociągnięty do odpowiedzialności za zdradę kraju, pogwałcenie Konstytucji lub przestępstwa karne tylko przez Sejm, uchwałą powziętą większością 3/5 głosów, przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Sprawę rozpatrywał i wydawał wyrok Trybunał Stanu.
Pozycja Rządu Rzeczypospolitej odbiegała od obowiązującego stanu prawnego ze względu na udział Rady Państwa w sprawowaniu władzy wykonawczej oraz system partyjny eliminujący partie opozycyjne. System parlamentarno-gabinetowy faktycznie nie działał. Rząd stał się ciałem politycznym powoływanym przez Prezydenta. Ze względu na brak opozycji nie istniała również instytucja odpowiedzialności politycznej rządu. Problematyka struktury wewnętrznej rządu, jak też jego kompetencji nie była dokładnie regulowana przez Małą Konstytucję. Pewną nowością było powołanie Rady Gabinetowej (art.18) – organu składającego się z Rady Ministrów i Prezydenta RP, na którego wniosek rozpatrywane są sprawy wyjątkowej wagi.
Przy zachowaniu pozorów demokracji, Mała Konstytucja z 19 lutego 1947 roku stwarzała dogodne warunki do odebrania Sejmowi jego uprawnień. Komplikowała podział funkcji ustawodawczych i wykonawczych, a poprzez Radę Państwa, jej przewodniczącego oraz system rad narodowych tworzyła organy władzy konkurencyjne dla Sejmu i rządu oraz nie podlegające kontroli społecznej. Miało to ułatwić zakulisowe rządy komunistów na wzór ZSRR.