Mniejszości w projektach nowej konstytucji

5/5 - (2 votes)

[zaraz po upadku komunizmu zaczęły się prace nad nową konstytucją; projektów było wiele i o nich mówi ta praca]

Mniejszości. Najszersze ujęcie zawierała Karta (art. 13), wprowadzając pojęcie „prawa do poszanowania tożsamości” wraz z zakazem asymilacji mniejszości. Zaznaczyć trzeba, że chodzi tu o wszelkiego rodzaju mniejszości, niezależnie od użytych kryteriów.

Projekt PSL-UP (art. 18 ust. 3) jako jedyny wyrażał ważną zasadę, że: „Prawa i wolności ustanawiane wolą większości nie mogą podważać praw mniejszości”. W projekcie UW brak było werbalnej regulacji sprawy mniejszości, niemniej kwestię tę regulował tu zgeneralizowany zakaz dyskryminacji. 

Projekty  Senacki (art. 14),  PSL-UP (art. 15),  „Solidarności” (art. 17) i KPN (art. 21) ujmowały sprawę w kategoriach mniejszości narodowych, etnicznych i językowych.

Projekt SLD (art. 14) dorzuca jeszcze mniejszości religijne. Poszczególne projekty oscylowały między ujęciami paternalistycznymi (zezwolenie na zachowanie odmienności) a partnerskimi (formalne równouprawnienie) lub – rzadziej – wyrównywanie możliwości reprezentowania interesów grup mniejszościowych w organach i instytucjach państwowych.

Projekt KPN (art. 18) prezentował pierwsze ujęcie, z tym że łagodził je wobec obywateli Ukrainy, Białorusi, Litwy, Czech, Słowacji, przyznając im prawa obywatelskie, o ile przyjęli obowiązki polskich obywateli.

Projekty Senacki, PSL-UP, SLD, „Solidarności” i KPN przyjmowały paternalistyczną koncepcję praw mniejszości narodowych i językowych, dając jednak prawo kultywowania ich tożsamości. Wyjście poza model paternalistyczny dokonywać się miało przez zagwarantowanie braku dyskryminacji (Karta, UW, Senacki; SLD, „Solidarności”).

Dodaj komentarz