prace magisterskie

prace magisterskie z politologii

Powstanie i rozwój Europejskiej Strefy Wolnego Handlu (EFTA). Konwencja Sztokholmska

5/5 - (1 vote)

Po drugiej wojnie światowej w Europie Zachodniej rozwinęły się silne tendencje integracyjne. Zaowocowały one utworzeniem w 1952 r. Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS), a następnie w 1958 r. Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom). Ugrupowania te objęły początkowo sześć państw zachodnioeuropejskich, później ich skład się rozszerzył [Europejska…, op. cit., s. 29.].

Kraje, które nie przystąpiły do wymienionych ugrupowań, były również zainteresowane w ekonomicznym zespoleniu Europy Zachodniej przez utworzenie nowych organizacji, ale w formie możliwie luźnej. W przypadku krajów neutralnych przyłączenie się do EWG było sprzeczne z ich statusem neutralności. W. Brytania natomiast chciała zachować uprzywilejowanie w stosunkach z krajami Commonwealthu. Pragnąc jednak utrzymać związki ekonomiczne z krajami europejskimi, kraj ten wysunął w 1956 r. propozycję utworzenia strefy wolnego handlu ograniczonej do artykułów przemysłowych. Propozycja ta została odrzucona, jednak w trzy lata później, po utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, powróciły do niej państwa skandynawskie proponując utworzenie zrzeszenia wolnego handlu, w skład którego weszłyby wszystkie kraje nie należące do EWG.

Propozycja ta została przyjęta i w styczniu 1960 r. siedem państw zachodnioeuropejskich podpisało Konwencję Sztokholmsk1 powołującą do życia Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu – European Free Trade Association (EFTA) [Portret…, op. cit., s. 6.]. Konwencja weszła w życie 3 maja 1960 r., a członkami ugrupowania zostały: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i W. Brytania [Co to jest…, op. cit., s. 15.].

Ugrupowanie to miało na celu doprowadzenie do stopniowego zniesienia taryf celnych oraz ograniczeń ilościowych. w obrocie towarowym między państwami członkowskimi, przy zachowaniu swobody ustanawiania stawek celnych wobec państw trzecich. Zniesienie stawek celnych dotyczyło tylko towarów przemysłowych, co zresztą było zsynchronizowane z terminami w ustalonymi w EWG. Niemniej kraje EFTA w krótszym czasie osiągnęły zaplanowaną liberalizację wymiany.

Od chwili powstania EFTA była ugrupowaniem otwartym, na zasadzie pełnego członkostwa, dla każdego państwa, jak stanowił Artykuł 1, p. 2 Konwencji Sztokholmskiej. Skorzystały z tego państwa, które w późniejszym terminie zdecydowały się przystąpić do Stowarzyszenia.

W marcu 1961 r. przystąpiła do EFTA Finlandia – najpierw jako kraj stowarzyszony, a od 1986 r. jako członek Stowarzyszenia. W roku 1970 do ugrupowania przystąpiła Islandia, a w roku 1991 Lichtenstein, jakkolwiek kraj ten był stowarzyszony z EFTA od momentu jej powstania poprzez unię celną, jaka tworzy od 1923 r. ze Szwajcarią (Szwajcaria w ten sposób już wcześniej reprezentowała Lichtenstein w EFTA).

Rozszerzenie EFTA o nowych członków – już w trakcie jej istnienia – jak i utworzenie przez W. Brytanię strefy wolnego handlu z Irlandią potwierdzają otwarty charakter tego ugrupowania.

Jednocześnie trzy kraje opuściły Stowarzyszenie, aby przystąpić do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej – Dania i Wielka Brytania w roku 1972, a Portugalia w 1985 roku [Unia Europejska…, op. cit., s. 16.]. Wystąpienie tych państw, a zwłaszcza W. Brytanü i Portugalii, jakkolwiek zmniejszyło skład członkowski EFTA, wpłynęło na ujednolicenie struktury gospodarczej Stowarzyszenia. W. Brytania bowiem, ze swoim ponad 50% udziałem w produkcie globalnym i około 50% udziałem w ogólnym handlu EFTA, dominowała nad resztą małych państw tego ugrupowania. Z kolei Portugalia, z niskim poziomem rozwoju i zacofaną struktura gospodarki, wyraźnie odstawała od pozostałych państw [Europejska…, op. cit., s. 31.].

Na początku roku 1993 w skład EFTA wchodziły następujące kraje: Austria, Islandia, Finlandia, Lichtenstein, Norwegia, Szwajcaria i Szwecja Proces przechodzenia państw z EFTA do WE trwa nadal, wnioski o przyjęcie w poczet członków tego ostatniego ugrupowania złożyły już Austria, Finlandia, Szwecja, Szwajcaria, a w końcu listopada 1992 r., po raz drugi, Norwegia. W lutym 1993 r. Komisja Wspólnot Europejskich rozpoczęła rokowania w sprawie członkostwa z Austria, Finlandia i Szwecja, a w kwietniu z Norwegią. Z uwagi na wysoki poziom rozwoju gospodarczego krajów EFTA i zbliżone systemy polityczne w obu ugrupowaniach integracyjnych ocenia się, że rokowania zakończa się pomyślnie i kraje. te zostaną przyjęte do Wspólnoty z dniem 1 stycznia 1995 roku.

Europejska Strefa Wolnego Handlu powstała jako odpowiedź państw Europy Zachodniej, które nie chciały lub nie mogły wejść do integracji tworzonej przez Europejską Wspólnotę Gospodarczą. W drugiej połowie lat pięćdziesiątych zaczęto odczuwać wyraźną potrzebę stworzenia obszaru, w którym towary mogłyby swobodnie krążyć bez ceł i ograniczeń ilościowych. Nie wszystkie państwa zgadzały się jednak na tak głęboką integrację, jaką proponowała EWG, dlatego Wielka Brytania wraz z kilkoma krajami skandynawskimi i alpejskimi zaczęła negocjować własny model współpracy gospodarczej.

Efektem tych rozmów była Konwencja Sztokholmska, podpisana w 1959 roku, która stała się aktem założycielskim nowej organizacji. Na jej podstawie w 1960 roku zaczęła działać Europejska Strefa Wolnego Handlu (EFTA). Konwencja zakładała znoszenie ceł i barier w handlu towarami przemysłowymi między państwami członkowskimi, ale jednocześnie pozostawiała każdemu z nich pełną swobodę w prowadzeniu własnej polityki handlowej wobec krajów trzecich. Był to więc model znacznie luźniejszy niż w EWG, która tworzyła unię celną i ustalała wspólną taryfę zewnętrzną.

W pierwszych latach istnienia EFTA tworzyły m.in. Wielka Brytania, Norwegia, Szwecja, Dania, Austria, Szwajcaria i Portugalia. Organizacja szybko zaczęła znosić cła we wzajemnych kontaktach i stała się ważnym elementem europejskiego handlu. Jednak stopniowo część jej członków uznała, że większe korzyści przyniesie im przystąpienie do zacieśniającej się integracji we Wspólnotach Europejskich. W latach siedemdziesiątych i dziewięćdziesiątych część państw EFTA zaczęła wejść do WE, a następnie do Unii Europejskiej, przez co znaczenie samej organizacji zmalało.

Współcześnie EFTA nadal istnieje, ale liczy już tylko Islandię, Norwegię, Szwajcarię i Liechtenstein. Dwa z tych państw – Norwegia i Islandia – współtworzą wraz z UE Europejski Obszar Gospodarczy (EOG), który zapewnia im dostęp do jednolitego rynku przy zachowaniu niezależności politycznej. Szwajcaria utrzymuje swoje powiązania z UE na podstawie bilateralnych umów. Choć EFTA nie pełni już takiej roli jak w latach sześćdziesiątych, pozostaje przykładem alternatywnego modelu integracji europejskiej, opartego na swobodzie handlu, ale znacznie mniejszym stopniu powiązań politycznych.

Wspólnota Europejska. Traktat o UE

5/5 - (1 vote)

Zgodnie z pierwotnym brzmieniem Artykułu 2 Traktatu Rzymskiego, celem było stworzenie wspólnego rynku i stopniowe zbliżanie polityki gospodarczej krajów członkowskich, popieranie harmonijnego rozwoju działań gospodarczych, stały i zrównoważony wzrost, zwiększenie stabilności, przyspieszony wzrost stopy życiowej i zacieśnienie stosunków między krajami członkowskimi. Najbardziej restrykcyjnemu krajowi jeśli idzie o imigrację, jakim jest Szwajcaria przyznano początkowo pięcioletni okres w celu dopasowania się do nowych reguł, lecz kraj ten wycofał się z uczestnictwa w EOG. Szczegółowe działania zmierzające do osiągnięcia powyższych celów, zgodnie z Artykułem 3 Traktatu o EWG, obejmowały wówczas. Chodzi tu o kraje śródziemnomorskie oraz Irlandię – zgodnie z duchem wyrównywania dysproporcji rozwojowych pomiędzy krajami Europy Zachodniej (zasada spójności) oraz o kraje rozwijające się, którym Wspólnota w ramach Układów z Lome od dawna gwarantowała ułatwiony dostęp do swego rynku:

– zniesienie we wzajemnym handlu opłat celnych, ograniczeń ilościowych i innych środków o podobnych skutkach,

– ustanowienie wspólnej taryfy celnej i wspólnej polityki handlowej wobec państw trzecich,

– eliminację barier w przepływie osób, usług i kapitału między krajami członkowskimi,

– ustanowienie wspólnej polityki rolnej,

– wprowadzenie wspólnej polityki transportowej,

– ochronę wolnej konkurencji,

– stworzenie procedur, które umożliwiłyby krajom członkowskim koordynację polityki ekonomicznej,

– zbliżenie ustawodawstwa krajów członkowskich w stopniu umożliwiającym właściwe funkcjonowania wspólnego rynku,

– utworzenie Europejskiego Funduszu Socjalnego (Europena Social Fund) mającego na celu wspieranie wzrostu zatrudnienia i poprawę standardu życiowego,

– utworzenie Europejskiego Banku Inwestycyjnego – EIB (European Investment Bank), który poprzez dostarczenie nowych zasobów finansowych ułatwić miał rozwój gospodarczy Wspólnoty,

– stowarzyszenie krajów i terytoriów zamorskich w celu zwiększenia wymiany handlowej i stymulowania wspólnie rozwoju gospodarczego i społecznego.

W grudniu 1991 r. podczas szczytu w Maastricht podjęto decyzję o utworzeniu Unii Europejskiej (UE), która objęła unię gospodarczą, walutową i polityczną. 7 lutego 1992 r., również w Maastricht, został podpisany Traktat o UE, który po ratyfikacji przez Parlament Europejski i parlamenty krajów członkowskich – wszedł w życie 1 listopada 1993 roku.

Traktat z Maastricht – oprócz nowych treści w części dotyczącej postanowień wspólnych i końcowych, wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, a także 17 specjalnych Protokołów i 34 Deklaracji – zawiera postanowienia zmieniające Traktaty założycielskie Wspólnot, w tym przede wszystkim Traktat o EWG [Europejska…, op. cit., s. 24.].

Traktat o UE wprowadza formalnie po raz pierwszy nazwę Wspólnota Europejska (WE) zastępując nią pojęcie Europejska Wspólnota Gospodarcza w Traktacie Rzymskim. Nowy Artykuł 2 Traktatu o WE, określający cele tej Wspólnoty, otrzymał następujące brzmienie: „Zadaniem Wspólnoty jest, poprzez utworzenie wspólnego rynku i unii gospodarczo-walutowej oraz realizację wspólnej polityki lub działań, popieranie we Wspólnocie harmonijnego, zrównoważonego rozwoju działalności gospodarczej, trwałego i nieinflacyjnego wzrostu z poszanowaniem środowiska naturalnego, wysokiego stopnia zbieżności działań gospodarczych, wysokiego poziomu zatrudnienia i opieki społecznej, podnoszenia stopy życiowej i jakości życia, spójności ekonomicznej i społecznej oraz solidarności między państwami członkowskimi”.

Do działań (wymienionych pierwotnie w Traktacie o EWG) zmierzających do realizacji powyższych zadań, w Traktacie z Maastricht dodano następujące [Unia Europejska. Integracja Polski z Unią Europejską, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 1995, s. 141.]:

– wprowadzenie środków dotyczących wjazdu i poruszania się osób po rynku wewnętrznym,

– ustanowienie wspólnej polityki w sektorze rybołówstwa,

– prowadzenie polityki socjalnej obejmującej Europejski Fundusz Socjalny,

– wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej,

– prowadzenie polityki w zakresie środowiska naturalnego,

– wzmacnianie konkurencyjności przemysłu Wspólnoty,

– wspieranie badań naukowych i rozwoju techniki,

– zachęcanie do utworzenia i rozwoju sieci transeuropejskiej,

– przyczynianie się do wysokiego poziomu ochrony zdrowia,

– stwarzanie warunków do podnoszenia jakości oświaty i szkolenia oraz pełnego rozwoju kultur państw członkowskich,

– prowadzenie polityki dotyczącej współpracy w zakresie rozwoju,

– przyczynianie się do wzmocnienia ochrany konsumenta,

– wprowadzenie środków w dziedzinie energii, ochrony cywilnej i turystyki.

Wspólnota Europejska i Traktat o Unii Europejskiej to dwa kluczowe elementy współczesnej integracji europejskiej, które odegrały fundamentalną rolę w kształtowaniu dzisiejszej Unii Europejskiej. Wspólnota Europejska była jednym z filarów tego procesu, a jej ewolucja doprowadziła do powstania Unii Europejskiej w jej obecnym kształcie. Traktat o Unii Europejskiej, znany także jako Traktat z Maastricht, stanowił przełomowy moment w historii europejskiej współpracy i wyznaczył nowe ramy dla funkcjonowania organizacji, która miała stać się czymś więcej niż tylko wspólnotą gospodarczą.

Początki Wspólnoty Europejskiej sięgają lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy to w odpowiedzi na zniszczenia II wojny światowej narodziła się idea integracji gospodarczej jako środka do zapewnienia trwałego pokoju i stabilności. Pierwszym krokiem było utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) w 1951 roku, której celem było połączenie francuskiej i niemieckiej produkcji węgla i stali pod wspólnym zarządem. Kolejnym etapem było podpisanie w 1957 roku Traktatów Rzymskich, które powołały do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) oraz Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM). Te trzy organizacje, działające równolegle, stały się fundamentem procesu integracyjnego, który przez kolejne dekady prowadził do coraz ściślejszej współpracy między państwami członkowskimi.

Wspólnota Europejska, która formalnie zastąpiła EWG w 1993 roku, miała na celu nie tylko rozwój wspólnego rynku, ale także stopniowe pogłębianie współpracy w innych obszarach, takich jak polityka społeczna, ochrona środowiska, transport czy badania naukowe. Działalność Wspólnoty opierała się na zasadzie ponadnarodowości, co oznaczało, że jej instytucje miały realny wpływ na prawo i politykę państw członkowskich. Kluczową rolę odgrywały Komisja Europejska, Parlament Europejski oraz Rada Ministrów, które wspólnie kształtowały politykę i podejmowały decyzje w różnych dziedzinach.

Przełomowym momentem w historii integracji europejskiej było podpisanie Traktatu o Unii Europejskiej w Maastricht w 1992 roku. Traktat ten wszedł w życie 1 listopada 1993 roku i oficjalnie powołał do życia Unię Europejską, która opierała się na trzech filarach. Pierwszy filar obejmował Wspólnotę Europejską, czyli dotychczasową działalność gospodarczą i polityczną. Drugi filar dotyczył wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, a trzeci filar obejmował współpracę w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Tak skonstruowana Unia Europejska była organizacją o nowym, bardziej kompleksowym charakterze, która nie ograniczała się już jedynie do kwestii gospodarczych, ale dążyła do coraz większej harmonizacji w wielu sferach życia publicznego.

Jednym z najważniejszych postanowień Traktatu z Maastricht było wprowadzenie unii gospodarczej i walutowej, której celem było stworzenie wspólnej waluty – euro. Proces ten miał być stopniowy i obejmować kilka etapów, prowadzących do pełnej integracji walutowej w wybranych państwach członkowskich. Ostatecznie euro zostało wprowadzone do obiegu gotówkowego w 2002 roku i stało się jednym z najbardziej namacalnych symboli integracji europejskiej. Traktat przewidywał także rozszerzenie kompetencji Parlamentu Europejskiego oraz wzmocnienie roli obywateli Unii poprzez wprowadzenie obywatelstwa europejskiego. Obywatelstwo to dawało mieszkańcom państw członkowskich prawo do swobodnego przemieszczania się, osiedlania i podejmowania pracy na terenie całej Unii, a także prawo do udziału w wyborach do Parlamentu Europejskiego i w wyborach lokalnych w miejscu zamieszkania, niezależnie od narodowości.

Traktat o Unii Europejskiej nie był jednak wolny od kontrowersji i wywołał liczne debaty na temat przyszłości integracji europejskiej. Krytycy argumentowali, że wprowadza on nadmierną centralizację władzy i ogranicza suwerenność państw członkowskich, podczas gdy zwolennicy podkreślali jego rolę w budowaniu silniejszej i bardziej zintegrowanej Europy. W niektórych krajach, takich jak Dania i Wielka Brytania, traktat spotkał się z oporem społecznym, co doprowadziło do negocjacji w sprawie specjalnych klauzul opt-out, umożliwiających tym państwom częściowe wyłączenie się z niektórych postanowień traktatu.

W kolejnych latach Unia Europejska przechodziła dalsze reformy i zmiany, które miały na celu usprawnienie jej funkcjonowania. Kolejne traktaty, takie jak Traktat Amsterdamski (1997), Traktat Nicejski (2001) oraz Traktat Lizboński (2007), stopniowo modyfikowały strukturę i kompetencje Unii, dostosowując je do nowych wyzwań i potrzeb. Szczególnie Traktat Lizboński, który wszedł w życie w 2009 roku, był kluczowy dla współczesnej UE, ponieważ zreformował sposób podejmowania decyzji, wzmocnił rolę Parlamentu Europejskiego oraz wprowadził nowe mechanizmy zarządzania kryzysowego.

Wspólnota Europejska i Traktat o Unii Europejskiej stanowią fundament współczesnej integracji europejskiej. Od momentu ich powstania Unia Europejska przeszła długą drogę, przechodząc przez różne etapy ewolucji i dostosowując się do zmieniających się realiów politycznych, gospodarczych i społecznych. Wspólnota Europejska odegrała kluczową rolę w kształtowaniu jednolitego rynku, promowaniu współpracy gospodarczej i budowaniu podstaw dla dalszej integracji, podczas gdy Traktat z Maastricht zainicjował nową erę, w której Unia stała się podmiotem o znacznie szerszych kompetencjach, obejmujących nie tylko gospodarkę, ale także politykę zagraniczną, bezpieczeństwo i sprawy wewnętrzne. Dziś, mimo wyzwań i kryzysów, Unia Europejska nadal pozostaje unikalnym przykładem międzynarodowej współpracy, opartej na zasadach solidarności, demokracji i praworządności.

Europejska Wspólnota Węgla i Stali

5/5 - (1 vote)

Celem EWWiS było stworzenie wspólnego rynku węgla i stali. Zostały więc zniesione cła importowe, eksportowe oraz inne opłaty o podobnych skutkach oraz ograniczenia ilościowe w przepływie towarów objętych Traktatem. Obowiązują jednolite zasady konkurencji, wykluczające praktyki przedsiębiorstw prowadzące do nieuczciwego podziału i eksploatacji rynku. Subsydia i pomoc państwowa w jakiejkolwiek formie zostały uznane za niezgodne z zasadami wspólnego rynku. W celu urzeczywistnienia wspólnego rynku węgla i stali Traktat założycielski stworzył warunki dla zniesienia barier w przepływie pracowników w tych sektorach, jak również w świadczeniu usług transportowych.

Autorzy Traktatu o EWWiS chcieli, aby instytucje tej Wspólnoty, zgodnie ze swymi kompetencjami:

– dbały o właściwe zaopatrzenie wspólnego rynku w stal i węgiel,

– zapewniały równy dostęp konsumentów do źródeł zaopatrzenia,

– prowadziły odpowiednią politykę cenową (zapobiegały praktykom dyskryminacyjnym, w tym monopolistycznym),

– zachęcały do rozwijania zdolności produkcyjnych przy racjonalnym zużyciu surowców,

– wspierały poprawę warunków pracy i standardu życia pracowników sektora wydobycia węgla i przemysłu stalowego,

– przyczyniały się do wzrostu handlu międzynarodowego,

– ekspansję i modernizację produkcji (z jakością włącznie) bez stosowania ochrony przed konkurencją.

Wspólny rynek węgla, rud żelaza i złomu zaczął funkcjonować 10 lutego 1953 r., natomiast stali – 1 maja 1953 r. Wygaśnięcie derogacji dla belgijskiego rynku węgla w 1954 r. zakończyło proces liberalizacji wzajemnego handlu w omawianych sektorach. "Acquis communautaire" Wspólnot obejmują trzy traktaty założycielskie: Wspólnot, Jednolity Akt Europejski, Traktat z Maastricht oraz wszystkie przepisy prawne na podstawie których funkcjonują, wspólnoty.

Powstanie i rozwój Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG)

Oceń tę pracę

Integracji zachodnioeuropejskiej po drugiej wojnie światowej poświęcały głównie motywy polityczne. Europa Zachodnia zniszczona działaniami wojennymi utraciła swe znaczenie na scenie międzynarodowej, gdzie główną rolę zaczęły odgrywać Stany Zjednoczone i były Związek Radziecki. Doświadczenia obu wojen światowych, w których Europa była głównym polem bitwy, skłoniły polityków (szczególnie francuskich) do poszukiwania takiej koncepcji współpracy między krajami europejskimi, która zapobiegałaby konfliktom zbrojnym, w tym przede wszystkim odradzaniu się militaryzmu niemieckiego. W słynnym przemówieniu w Zurychu, we wrześniu 1946 r., premier W. Brytanii Winston Churchill mówił o potrzebie stworzenia „Stanów Zjednoczonych Europy” mając na myśli konieczność nawiązania ścisłej współpracy między Francją i Niemcami.

Podwaliny przyszłej integracji europejskiej stworzyła Deklaracja Roberta Schumana (francuskiego ministra spraw zagranicznych) z 9 maja 1950 r. Zawierała ona plan poddania niemieckiego sektora węgla i stali ponadnarodowemu administrowaniu w celu zagwarantowania pokoju na kontynencie. Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia był przewodniczący francuskiej Krajowej Organizacji Planowania – Jean Monnet. Tak więc dominowały wówczas wyraźnie motywy polityczne. Dopiero w późniejszym okresie większego znaczenia nabrała współpraca gospodarcza, choć polityczne tło integracji było wciąż aktualne. Chodziło bowiem nie tylko o zimną wojnę i umacnianie się bloku komunistycznego na wschodzie Europy, ale również o osłabienie dominacji Stanów Zjednoczonych w świecie [J. Kaczmarek, Unia Europejska: rozwój i zagrożenia, Atla 2, Wrocław 2001, s. 139.].

Plan Schumana urzeczywistnił się wraz z podpisaniem w Paryżu – 18 kwietnia 1951 r. – Traktatu o Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali – EWWiS która zaczęła funkcjonować z dniem 23 lipca 1952 r. Traktaty o powołaniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej [Oba akty miały na celu zniesienie barier hamujących wymianę: między krajami Wspólnoty oraz zaostrzenie stopnia konkurencyjności między przedsiębiorstwami na terenie; EWG w celu pobudzenia ich efektywności. Zwłaszcza Jednolity Akt Europejski, modyfikując Traktat Rzymski, stworzył: mechanizmy sprzyjające pełnej integracji rynku Wspólnoty m.in. poprzez zmianę procesu podejmowania decyzji.] – EWG, obecnie zwanej Wspólnotą Europejską – WE [W następstwie tego spotkania m.in. uproszczono reguły pochodzenia ich procedury standaryzacyjne.], oraz Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej – EURATOM, zwane ze względu na miejsce ich podpisania Traktatami Rzymskimi, zawarte zostały 25 marca 1957 r. Traktaty te, w przeciwieństwie do Traktatu o EWWiS, który ma obowiązywać 50 lat, zostały zawarte na czas nieograniczony i weszły w życie z dniem 1 stycznia 1958 roku [P. Fontaine, Dziesięć lekcji Europie, Wyd. „Wokół nas”, Gliwice 1995, s. 33.].

Sygnatariuszami trzech Traktatów założycielskich było najpierw sześć krajów europejskich: Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN i Włochy. W roku 1973 skład członkowski Wspólnot został rozszerzony o W. Brytanię, Danię i Irlandię. W roku 1981 do grupy tej dołączyła Grecja, w 1986 r. Hiszpania i Portugalia, a w 1995 r. Austria, Finlandia, i Szwecja.

Formalne wnioski o członkostwo w Unii Europejskiej, liczącej obecnie piętnaście państw członkowskich, zgłosiły w ostatnich latach trzy kraje śródziemnomorskie (Turcja – od 1971 r. I Cypr – od 1977 r.), a także dziesięć państw Europy Środkowo-Wschodniej stowarzyszonych ze wspólnotami na mocy Układów Europejskich (Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Litwa, Łotwa i Estonia oraz Słowenia) [Wiedza o życiu…, op. cit., s. 299.].

W roku 1967 doszło do połączenia organów instytucjonalnych EWG, EWWiS i EURATOM-u, tj. Komisji (zwanej w przypadku EWWiS Wysoką Władzą) oraz Rady. Zachowany jednak został odmienny przedmiotowy zakres funkcjonowania każdej ze Wspólnoty Europejskiej, EWWiS i EURATOM obejmują wąskie sektory działalności gospodarczej, a mianowicie wydobycie węgla, produkcję stali oraz przemysł jądrowy [Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa 1993, s. 22.].

Powstanie i rozwój Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Wstęp

5/5 - (1 vote)

Europejski Obszar Gospodarczy EOG jest unikalnym związkiem państw naszego kontynentu. Pomimo odmienności kultury, tradycji i historycznych doświadczeń, państwa te łączy pragnienie życia w pokoju chęć odgrywania roli na światowej scenie gospodarczej, a także dążenie do stałej poprawy warunków życia i pracy swoich obywateli. Ponad czterdziestoletnia historia Wspólnej Europy dowiodła, iż we wszystkich tych dziedzinach działania podejmowane wspólnie są znacznie skuteczniejsze i dają lepsze rezultaty niż polityka pojedynczych państw. Sprawia to, iż do bram Zjednoczonej Europy pukają wciąż nowe kraje. Na początku lat dziewięćdziesiątych znalazła się wśród nich także Polska. Naszemu dążeniu do Europy towarzyszyć powinna dobra znajomość jej zagadnień. Dlatego też celem tej pracy jest kompendium wiadomości na temat Europejskiego Obszaru Europejskiego. Ten wycinek dziejów gospodarczych Europy nie doczekał się bowiem jeszcze kompleksowego opracowania w języku polskim.

Interesujące nas zagadnienia zostały poruszone przede wszystkim w dwóch pozycjach. Pierwszą z nich jest „Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu” Warszawa 1993. Publikacja ta przygotowana została przez Centrum Badań Wspólnot Europejskich Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, przybliża nam problematykę integracji Polski ze strukturami Zachodnimi. Autorzy skupili się przede wszystkim na funkcjonowaniu gospodarki i handlu w zjednoczonej Europie. Druga z nich powstała również w Instytucie Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, nosi tytuł „Unia Europejska. Integracja Polski z Unią Europejską”. Treść tego opracowania dotyczy powstania i rozwoju zjednoczonej Europy w kontekście poszerzenia jej o kraje postkomunistyczne. Stąd interesowała mnie problematyka gospodarcza.

Poza tym pomocne w mojej pracy okazały się pomocne broszurki wydane przez gliwickie wydawnictwo „Wokół nas” dotyczące Wspólnej Europy: P. Fontaine „Dziesięć lekcji o Europie”, „Portret naszej Europy”, „Co to jest Wspólna Europa”. Nakreślenie historycznej panoramy umożliwiła mi „Najnowsza historia świata 1945-1995”, tom I, Kraków 1997. Niektóre dane statystyczne konfrontowałam z „Eurostat”(pojedyncze numery z lat 1991-1993). Korzystałam także z informacji zawartych w „Gazecie Wyborczej” i tygodnikach „Wprost” i „Fakty”.

Praca składa się z trzech części. Pierwsza jej część dotyczy współpracy gospodarczej EWG z krajami EFTA do początku lat dziewięćdziesiątych. Punktem wyjścia analizy jest zwięzła informacja o przyczynach powstania Wspólnot Europejskich oraz etapach rozwoju integracji: od unii celnej – poprzez jednolity rynek wewnętrzny – aż do unii gospodarczej. Została również omówiona wymiana handlowa między EWG a państwami EFTA w latach 1960-1990. W części drugiej scharakteryzowałam ekonomiczne i polityczne przesłanki utworzenia EOG. Przedstawiłam też główne postanowienia układu o EOG. Część trzecia zawiera charakterystykę systemu handlowego wybranych krajów członkowskich EOG. Całość zamyka podsumowanie dotyczące wpływu funkcjonowania EOG na sytuację gospodarczą niektórych krajów członkowskich.