W grupie państw Europy centralnej i wschodniej, określanej wówczas mianem państw demokracji ludowej Polska najpóźniej otrzymała pełną konstytucję. W połowie 1951 roku powołano Komisje Konstytucyjną Sejmu, w grudniu 1951 roku przedłużono kadencję Sejmu, aby móc zakończyć procedurę legislacyjną, a 27 stycznia 1952 roku opublikowano projekt konstytucji i poddano go pod zorganizowaną odgórnie „ogólnonarodową dyskusję” trwającą do 6 kwietnia 1952 roku. Oczywiście publicznie wszyscy wychwalali zasady projektu, nazwanego w propagandzie „Wielką Kartą Osiągnięć Narodu”. Jest faktem niekwestionowanym, że Konstytucja z 1952 roku była w dużej mierze wzorowana na stalinowskiej Konstytucji ZSRR z 1936 roku, i taki też, czy bardzo zbliżony wprowadzała model państwa i organizację władzy.
Sejm uchwalił nową ustawę zasadniczą w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN – 22 lipca 1952 roku (Dz. U. nr 33 poz. 232). Zawierała 91 artykułów podzielonych na 10 rozdziałów. We wstępie zapisano, że Polska Rzeczpospolita Ludowa jest republiką ludu pracującego. Zawarto również nawiązanie do „ … najszczytniejszych postępowych tradycji Narodu Polskiego” widoczne jednak wyraźnie tylko w tekście rozdziału 9: „Godło, barwy i stolica Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.”
Zasady naczelne, stanowiące o ideach przewodnich konstytucji zawarte zostały głównie w rozdziale 1 zatytułowanym Ustrój polityczny. Na ich czoło wysunięta została zasada ludowładztwa, wyrażona w art. 1 „1. Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem demokracji ludowej. 2. W Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej władza należy do ludu pracującego miast i wsi.” Ustęp pierwszy został zmieniony nowelizacją z 10 lutego 1976 roku i otrzymał brzmienie: „Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem socjalistycznym”. Odstąpienie od zasady zwierzchnictwa narodu miało oznaczać, że podmiotem władzy nie jest już naród, jako zbiorowość złożona z różnych grup społecznych, ale wyłącznie lud pracujący, czyli grupy społeczne żyjące z własnej pracy. Konsekwencją tego zapisu jest orientowanie treści prawa i polityki Państwa nie jako interesu całego narodu, ale jego części. Taki sam charakter ma zapis artykułu 4: „Prawa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej są wyrazem interesów i woli ludu pracującego.” Jest to wyraźne wprowadzenie klasowej koncepcji państwa.
Zasada systemu przedstawicielskiego zastała zawarta w art. 2 „Lud pracujący sprawuje władzę państwową przez swych przedstawicieli, wybieranych do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i do rad narodowych w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym.” Z zasadą przedstawicielstwa wiąże się zasada mandatu imperatywnego wyrażona również w art. 2: „Przedstawiciele ludu w Sejmie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i do rad narodowych są odpowiedzialni przed swymi wyborcami i mogą być przez nich odwoływani.” Zapis ten był tylko fikcją, odwoływalność deputowanego przez wyborców zastąpiona zastała możliwością odwołania przez organ przedstawicielski tj. partię polityczną.
O formie sprawowania władzy w państwie mówił artykuł 5: „Wszystkie organy władzy i administracji państwowej opierają się w swej działalności na świadomym, czynnym współdziałaniu najszerszych mas ludowych …”. Obowiązkami organów w tym zakresie było: zdawanie narodowi sprawy ze swojej działalności, uważne rozpatrywanie i uwzględnianie słusznych wniosków, zażaleń i życzeń obywateli oraz wyjaśnianie masom pracującym zasadniczych celów i wytycznych polityki władzy ludowej w poszczególnych dziedzinach działalności państwowej, gospodarczej i kulturalnej. Ustrój polityczny oparty został na zasadzie praworządności. Wyrażał to zapis art. 4 ust. 2 i 3: „2. Ścisłe przestrzeganie praw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest podstawowym obowiązkiem każdego organu państwa i każdego obywatela. 3. Wszystkie organy władzy i administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa.” Były to naprawdę szczytne założenia, aczkolwiek strona praktyczna wyglądała zupełnie inaczej. Ustrój społeczno-gospodarczy państwa regulował rozdział 2 konstytucji. Rozwój życia gospodarczego i kulturalnego następować miał na podstawie narodowego planu gospodarczego, a w szczególności przez rozbudową państwowego przemysłu socjalistycznego, państwo posiadało monopol handlu zagranicznego, a zasadniczym celem polityki gospodarczej PRL miał być rozwój sił wytwórczych kraju, podnoszenie poziomu życiowego mas pracujących oraz umacnianie siły, obronności i niezależności ojczyzny (art. 7). Artykuł 8 ustalał katalog tzw. Mienia ogólnonarodowego do którego zaliczone zostały między innymi: złoża mineralne, wody, lasy państwowe, kopalnie, drogi, transport, banki, państwowe zakłady przemysłowe. Konstytucja zapewniała szczególną opiekę i ochronę dla własności spółdzielczej jako własności społecznej (art.11), oraz uznawała i ochraniała „na podstawie obowiązujących ustaw” indywidualną własność i prawo dziedziczenia.
Regulacje dotyczące problematyki, organizacji, kompetencji oraz trybu działania organów władzy zawierały rozdziały 3-6. Podobnie jak konstytucja kwietniowa z 1935 roku, ustawa zasadnicza z 22 lipca 1952 roku odrzucała tradycyjny trójpodział władzy, wprowadzając na jej miejsce zasadę jedności i jednolitości władzy państwowej (zapis tylko pozornie przypomina „jednolitą i niepodzielną władzę” przyznaną w konstytucji kwietniowej z 1935 roku Prezydentowi RP) . Standardowy trzystopniowy podział na organy władzy: wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej został zastąpiony podziałem czterostopniowym na: organy władzy państwowej, organy administracji państwowej, organy sądowe i organy prokuratury.